40 yaşından sonra yapılması gereken testler

40 yaşından sonra yapılması gereken testler

İstatistikler ülkemizde beklenen hayat zamanının vasati 78 sene olduğunu gösteriyor. Her ne kadar bayan ve erkek arasında 5.4 senelik bir değişiklik olsa da bu neticeler hayat zamanının uzadığını gösteriyor. Yaş mevzusu aynı zamanda hastalıklarla da yakından alakalı. Özellikle 40 yaş ve sonrasında bazı hastalıklarda tehlike de çoğalıyor. Bu sebeple bu yaştan sonra kumpaslı hakimiyetler koşul. Acıbadem Kadıköy Sağlık Kurumu Aile Doktorliği Uzmanı Dr. Şirin Parkan, hem tedbir almaya, hem de erken tanıya destekçi 40 yaş üstü yaptırılması gereken 10 testi anlattı.

1- Açlık kan şekeri takibi

Dünyada evrensel bir salgın olarak ilerleyen diyabet, özellikle 45-65 yaş arasında 3 kat, 65 yaş üzerinde ise 4 kat çoğalış gösteriyor. Bu sebeple hiçbir şikayet ve doktoru şüphelendirecek bulgular olmasa da, yetişkin yarıyılda kumpaslı aralıklarla açlık kan şekerinin hakimiyet edilmesi diyabetin erken tanısı için çok büyük ehemmiyet taşıyor. Dr. Şirin Parkan, fazla kilo veya ailede diyabet geçmişinin varlığı gibi tehlike etmenleri bulunmayan herkesin 45 yaşından sonra her üç senede bir diyabet açısından değerlendirilmek üzere doktora müracaat etmesi gerektiğine işaret ediyor. Şayet tehlike etmeni varsa bu taramanın daha erken yaşlarda başlaması ve sıklığının da artırılması gerekiyor.

2- Tansiyon hakimiyeti

Tek başına ehemmiyetli bir mesele olmakla beraber, diyabet, kalp gibi bir hayli kronik hastalık açısından da tehlike oluşturabilen hipertansiyonun erken tanısı için yalnızca kumpaslı tansiyon hakimiyetleri yeterli olabiliyor. Ülkemiz de her üç şahıstan birinin meseleyi olan hipertansiyon tehlikeyi yaşla beraber ciddi çoğalış gösteriyor. 45-55 yaş arası erkeklerde 1.5, bayanlarda ise 2 kat tehlike çoğalışından laf ediliyor. Metabolik belirti, abdominal obezite, diyabet, aile hikayesi, sigara kullanımı gibi bazı tehlike etmenlerinin hipertansiyon tehlikesini artırdığı öğreniliyor. Tehlike grubunda yer alan bireylerde 40 yaşından sonra senede bir kere tansiyon ölçüm taraması yapılması gerekiyor. 40 yaş altında son tansiyonu sıradan 130/85 mmHg altı ölçülmüş ek tehlikeyi olmayan popülasyonda ise 3-5 senede bir yinelenmesi öneriliyor. Erken tanı konulan hastalarda hayat stili farklılığıyla ilaca gerek kalmadan hipertansiyon hakimiyet altında yakalanabiliyor. İlaç kullanması gereken hastalarda ise rehabilitasyona erken başlanarak inme, beyin kanaması ve kalp yetmezliği gibi yüksek tansiyona bağlı bazı karmaşıklıkların oluşması da önlenebiliyor.

3- Kolesterol ölçümü

Diyabet ve yüksek tansiyondan değişik olarak kolesterol yaşla beraber çok değişikleşmiyor. Herkesin genetik yapısıyla tanımlanan genel bir kolesterol seviyeyi bulunuyor ve hayat stili farklılıkları bu seviyeyi etkiliyor. Kolesterol seviyeyi özellikle kalp damar hastalıkları açısından çok büyük ehemmiyet taşıyor. Bu sebeple, kalp damar hastalığı tehlikesini eksiltmek, dolayısıyla tehlikeli bireylerde hayat vaktini uzatmak ve beklenmedik ani genç vefatların önüne geçmek için kolesterol seviyesinin belirli bir seviyede olması gerekiyor. Dr. Şirin Parkan 40 yaş sonrasında ise, kalp damar hastalığı tehlikeyi çok yükseldiğinden doktor tarafından tanımlanacak kolesterol takip ve rehabilitasyon programına geçimin ehemmiyetine işaret ediyor.

4- Kalp hastalıkları taraması

Kalp damar hastalıklarını tehlikeyi 40 yaşından sonra 10 kat çoğalıyor. Dolayısıyla, hastalıklar oluşmadan önleyebilmek ehemmiyet taşıyor. Bu sebeple, kalp hastalıklarına bağlı tehlikelerin hesaplanarak çok daha erken yaşlarda harekete geçmek gerekiyor. 40 yaşından sonra bayan ve erkeklerin kalp hastalıkları açısından detaylı hakimiyetten geçmesi de erken tanı açısından son derece ehemmiyet taşıyor. Yüksek kolesterol, diyabet ve hipertansiyon hastası olanlar, ailesinde kalp damar hastalığı hikayesi bulunanlar ve sigara kullanan bireyler kalp hastalıkları açısından tehlikeli grupta yer alıyor. Dr. Şirin Parkan, bu tehlike etkenlerine sahip olan şahısların erken tedbir almak üzere 20 yaşından itibaren her üç senede bir kumpaslı hakimiyetlerini yaptırması gerektiğine dikkat sürüklüyor. Zamanla bireyin lüzumlarına göre yapılması gereken ek testler doktor tarafından tanımlanıyor. 40 yaşından sonra ise mümkün hastalık kuşkusu gidişatında, eforlu EKG, koroner BT, talyum sintigrafisi ve koroner anjiyografi gibi tanı yöntemlerinden faydalanılıyor.

5- Kolonoskopi ve gaitada saklı kan

Kalın bağırsak kanseri tehlikeyi 40 yaşından sonra 3 kat, 50 yaşından sonra 10 kat çoğalıyor. Erken safhada tutulduğunda büyük miktarda rehabilitasyon etmek olası olduğu için tanı ve tarama usullerinden zamanında yararlanmak yaşam kurtayor. Bu sebeple 40 yaşından itibaren senede bir kere gaitada saklı kan ve 50 yaşından itibaren de hastanın belirtilerine göre değişecek sıklıklarda kolonoskopi ile takip edilmesi gerekiyor. Kanserin lider lezyonlarından olan bağırsak poliplerinin erken tespit etilmesi halinde tehlikeyi ortadan kaldırmak olası olabiliyor.

6- Akciğer kanserinin erken tanısında akciğer filmi

Akciğer hastalıklarında, özellikle de akciğer kanserinin ortaya çıkmasında uzun vakit sigara kullanımının tehlikeyi çok ciddi oranda artırdığı öğreniliyor. Kullanım ölçüyü ve vakit uzadıkça tehlike de yükseliyor. Dr. Şirin Parkan, özellikle sigara içen şahısların 40 yaş sonrası her sene kumpaslı hakimiyetlerini yaptırarak akciğer filmi sürükletmesi gerektiğine dikkat sürüklüyor. Akciğer kanseri, erken safhada rastgele bir bulgu vermediği için kumpaslı hakimiyetler hastalığın erken tanı ve rehabilitasyon zaferinde son derece kıymet taşıyor. 30 sene kutu ve üzeri kullanım varsa Düşük Doz Toraks Tomografisi ile tarama öneriliyor.

7- Meme kanseri için mamografi

Bayanlarda en sık görülen kanser cinsi olan meme kanserinde ihtiyarlama en ehemmiyetli tehlike etmenleri arasında yer alıyor. Meme kanseri tehlikeyi 40 yaşından sonra 1,5 kat, 50 yaşından sonra ise 2,5 kat çoğalış gösteriyor. Dr. Şirin Parkan, özellikle son senelerde bu mevzuda yaşanan büyümeler ve erken tanı ihtimallerinin çoğalması ile beraber rehabilitasyon zaferinin de yükseldiğini andırdırıyor. “Bu sebeple tüm bayanların 40 yaşından itibaren her 1 senede bir mamografi sürükletmesi gerekiyor” diyor. Ailesinde meme kanseri olan bireyler ise, kanser yaşayan aile ferdinin tanı yaşından 10 sene evvelinde taramalara başlaması gerekiyor.

8- Rahim ağzı kanseri ve pap smear testi

Jinekolojik kanserler açısından ikinci sırada yer alan rahim ağzı kanseri tehlikeyi özellikle 40-50 yaşları arasında 20’li yaşlara göre 10 kat çoğalıyor. Bu sebeple 40 yaş üstü bayanların her sene kesinlikle jinekolojik değerlendirme ve pap smear testi yaptırmaları gerekiyor. Bu sayede rahim ağzı kanserinin çok erken düzeyde tutulabildiğini söyleyen Dr. Şirin Parkan, “Rahim ağzından sürüntü alınarak yapılan test, cinsel hayatın başlamasından itibaren her sene yineleniyor. Şayet beş sene süresince üç olumsuz kıymet elde edilirse, üç senede bir olmak üzere tekerrür edilmesi gerekiyor” diyor.

9- Osteoporoz için kemik yoğunluğu ölçümü

Yaşla beraber görülme tehlikeyi çoğalan hastalıklardan biri de osteoporoz. Kemik dokusunun zamanla bozulması ve kemiklerin zayıflaması neticeyi ortaya çıkan osteoporozun en büyük riski neden olduğu kırıklar. Kemiklerdeki mineral kaybı ne kadar fazla ise kırık tehlikeyi o denli çoğalıyor. Bayanların kemik kütlesindeki kayıp menopozla beraber sürat kazandığı için osteoporoz tehlikeyi de çoğalıyor. Bu sebeple tarama emelli olarak, bayanlarda menopozun ardından, hem bayanlarda hem de erkeklerde 65 yaşından sonra kemik yoğunluğu ölçümünün yapılması gerekiyor. Hastalık tespit etilmesi gidişatında ise hayat stili farklılıkları ve ilaç rehabilitasyonuyla zorunlu tedbirler alınabiliyor. Dr. Şirin Parkan osteoporoz için en iyi ilacın egzersiz olduğunu belirtiyor.

10- Prostat tetkiki

Erkeklerde en sık görülen kanserlerin başında yer alan prostat kanserinde ihtiyarlama en ehemmiyetli tehlike etmenini oluşturuyor. Bulgular ortaya çıkmadan tutabilmek için, her erkeğin 50 yaşından itibaren prostat tetkiki olması ehemmiyet taşıyor. Tehlike etkenlerine ve erkeğin vaziyetine göre doktorun önereceği uygun tarama programına devam edilmesi gerekiyor.

  

Yorum Yazın

Yorum yazmak için üye girişi girişi yapmalısınız.