Az yatmak zekâsal problemlere yol açabilir

11 Aralık 2019 Cinsel Sağlık

0 Yorumlar

Az yatmak zekâsal problemlere yol açabilir

Central Hospital’dan Nöroloji Uzmanı Uzm. Dr. Gamze Eroğlu Arığ, “Yeterli zaman ve nitelikte uyku lüzumu karşılanamadığında bu gidişat; zekâsal işlev bozukluklarına, mektep performansı ve mesleksel galibiyette düşüşe, günlük yaşam niteliksin de bozulmalara ve hastalıklara karşı beden mukavemetinin eksilmesine kadar pek çok sosyal ve tıbbi probleme yol açabilir” diyor.

Yaz aylarından güz yarıyılına geçişte güneşin tesirini kaybetmesi, gecelerin uzayıp gündüzlerin kısalması gibi birtakım farklılıklar bedenin biyolojik saatini de etkiliyor. Böylece bedenin ritmini sağlayan ve uykuya dalma süratini ayarlayan melatonin hormonunun tesiri de giderek eksilmiş oluyor. Güneş ışını eksilince, bedene canlılık ve enerjiklik veren serotonin hormonu noksan kalarak, şahıslarda seri yorulma, uykusuzluk ve mutsuzluk gibi meselelere yol açabiliyor. Tüm bu farklılıklar sebebiyle mevsimsel geçişlerde uykuyu kumpasa sokmak büyük ehemmiyet taşıyor.

Biyolojik saat gün ışığından etkilenir

Sirkadiyen ritm ismi verilen günlük ritm; insanlarda uyku- kurnazlık döngüsü, duygu gidişat, hormon seviyeleri ve beden sıcaklığı gibi pek çok işlev hakikatleştirir. Biyolojik saat olarak da belirlenebilecek bu ritm, günışığından ehemmiyetli miktarda etkilenir. Mevsim geçişlerinde sıhhatli bir uyku süreci için etrafsal ısı ve ışık gibi etmenler de son derecede tesirlidir.

Görme yolları ile beyincikteki alakalı anomatik yapılara sujrakiazmatik nuklues, pineal bez gibi iletilen ışık uyaranı melatonin hormonu salgılanmasını tertip ederek uykunun başlatılması ve sürdürülmesinde ehemmiyetli rol oynar.

Güz ve kış aylarında melatonin seviyesi değişiyor

Güz ve kış aylarında gün ışığına maruz kalınca vaktin kısalmasına bağlı olarak melatonin salınımında farklılıklar yaşanır. Bu da hem uyku- kurnazlık sisteminde, hem de duygu gidişatında metamorfozlara yol açar. Depresif ruh hali ile beraber uykuya dalma ve uykuyu sürdürme eforlukları yaşanır. Gündüz fazla uykulu olma vaziyeti de hayat niteliğini negatif etkileyen ehemmiyetli bir mesele olarak karşımıza çıkabilir.

Uyku kumpası koşul

Melatonin hormonunun eksilmesiyle yaşanan uykusuzluğa, serotonin azlığı da ilave edilince güzde bedenin bağışıklık sistemi iyice cılızlar. Bu nedenle nezle, grip ve soğuk algınlığı gibi rahatsızlıklar da ortaya çıkar. Aynı sebeple var olan öteki hastalıkların da seyri ağırlaşabilir. Hormonal yapıda alana gelen tüm bu farklılıklar, mevsimsel geçişlerdeki uyku kumpasını sağlamak için büyük ehemmiyet taşır. Bu sebeple uyku kumpasını oturtabilmek için gece saatlerinde yatmak, gündüz saatlerinde ise kurnaz kalmak gerekir.

Noksan uyku zekâsal meselelere yol açabilir

Yeterli zaman ve nitelikte uyku lüzumu karşılanamadığında bu gidişat, zekâsal işlev bozukluklarına, mektep performansı ve mesleksel galibiyette düşüşe, günlük yaşam niteliğinde bozulmalara, hastalıklara karşı beden mukavemetinin eksilmesine, Ağrı ve acılara sabretme gücünün zayıflamasına, ruhsal problemlerin çıkmasına ve kalp-damar hastalıklarına kadar pek çok sosyal ve tıbbi probleme yol açabilir.

Niteliksiz uyku, uyku apnesine yol açabildiği gibi, soluk durmaları sırasında kandaki oksijen seviyesinin sürekli inip çıkmasına da neden olur. Bu gidişat da beyin, kalp ve damar başta olmak üzere tüm hayati uzuvları negatif doğrultuda etkileyebilir.

Fazla uykulu veya uykusuz olmak ciddi bir hastalığın habercisi olabilir

Kesintisiz geçime isteği kadar, istenildiği halde yatamamak da büyük mesele oluşturabilir. Her iki gidişat da ciddi bir hastalığın habercisi olabileceğinden dikkatli olunmalıdır. Fazla uykulu veya uykusuz olmanın en ehemmiyetli nedenleri; uyku apnesi, narkolepsi ve tedirgin bacak belirtiyi gibi uyku hastalıkları ya da bunalım gibi ruhsal rahatsızlıklardır. Bu gidişatlardan rastgele biri yaşanıyorsa kesinlikle uzman bir doktora müracaat etilmelidir.

Her türlü uyku bozukluğunun teşhis ve tanısında son senelerde kullanılan en geçerli usul polisomnografi olarak adlandırılan ve uyku laboratuvarlarında uygulanan uyku testidir. Bu analiz usulü sayesinde tanı koyarak, uygun rehabilitasyonu tasarlamak muhtemeldir.

Nitelikli bir uyku için neler yapılmalı?

Her ferdin şahsi lüzumunu karşılayan uyku süreci değişiktir. Nitelikli bir uyku için “uyku hijyeni” olarak belirlenen kaidelere uyulması oldukça ehemmiyetlidir.

– Uyuma ve uyanma saatlerinin kumpaslı olması, sık değişkenlik göstermemesi
– Yatak odasının fiziksel şartlarının uygun yatak ve yastık kullanımı, odanın ısı ve ışık alma özellikleri gibi uykuya uygun hale getirilmesi
– Uyarıcı maddelerin çay, kahve, İçki, sigara vs. akşam saatlerinde harcanmaması
– Yatağa uykuya hazır olarak gidilmesi uyku hijyeni kaideleri arasında sayılabilir.

  

Yorum Yazın