Kemik erimesi menopoz dönemini çoğalıyor

Kemik erimesi menopoz dönemini çoğalıyor

Ulus arasında kemik erimesi olarak öğrenilen osteoporoz, kemik yapısının bozulması neticeyi kemik kırılganlığının ve kırık ihtimalinin çoğalması olarak belirleniyor. Ortopedi ve Travmatoloji Uzmanı Doç. Dr. Mehmet İşyar, Menopoz yarıyılında kandaki kalsiyum balansını ve kemikteki kalsiyum tutulumunu efektif olarak sağlayan östrojen hormonunun eksilmesiyle birlikte kemikte ciddi zayıflama, kemiğin süngerimsi yapısında bozulma ve genişlemeler oluşuyor. Gözeneklerin gelişmesi hakikatleşiyor ve kemikte daha basit kırılmalar olabiliyor diyerek menopoz yarıyılındaki kemik erimesine dikkat sürüklüyor.

Doç. Dr. Mehmet İşyar, Kemiğin iki kısmı var. Biri korteks ismini verdiğimiz dış sert yapı, ötekiyi iç kısımdaki süngerimsi yapı. Süngerimsi yapı kemiğin eforunu gözeten ehemmiyetli bir yapı. Osteoporozda daha çok etkilenen, içerideki süngerimsi kemik yapısıdır diyerek bu yapıdaki kalsiyumun giriş çıkış balansının bozulmasının kemik erimesi tablosuna neden olduğunu belirtiyor.

Yaşam biçimi ve alışkanlıklar ehemmiyetli

Çok hareketsiz yaşayan biri ile şuurlu spor yapan birisi arasında menopozda ve osteoporozda çok ciddi değişiklikler olduğunu belirten Doç. Dr. Mehmet İşyar, Kalsiyum açısından iyi beslenen ve şuurlu spor yapan birisinde de osteoporoz görülecektir ama sıhhatli beslenme ve şuurlu spor yapma osteoporozun geciktirilmesini sağlar diyor. Ulus arasında en çok merak edilen mevzu, peynirden, sütten, yoğurttan zengin beslenmenin osteoporoza ne kadar yararlı olduğu diyen İşyar laflarına şu biçimde devam ediyor: Bayanların adet gördüğü yarıyıldan itibaren kalsiyumdan zengin beslenmesi ehemmiyetli. Sonraki yarıyılda artık östrojen hormonu çok eksildiği için kalsiyumdan zengin beslenmek işe yaramıyor, kalsiyum kemikte bütün tutulum sağlamıyor ve süngerimsi yapıyı gözetmeye dayanakçı olmuyor. İşyar, menopoz evveli beslenme koşulları çok iyi olan, kalsiyumdan beslenmiş bireylerin avantajlı olduğunun altını çizerek yaş gruplarına göre alınması gereken kalsiyum ölçüsünün şu biçimde olduğunu söylüyor:

1-3 yaş: 500 mg/günlük
4- 8 yaş: 800 mg/günlük
9-18 yaş: 1,300 mg/günlük
19-50 yaş: 1,200 mg/günlük

İlaç kullanımında dikkat edilmesi gerekenler

Osteoporoz ilaçlarını dikkatli almak gerektiğinin ehemmiyetini vurgulayan Ortopedi ve Travmatoloji Uzmanı Doç. Dr. Mehmet İşyar, mevzu hakkında şu bilgileri veriyor: Son zamanlarda osteoporoz ilaçlarına bağlı kırıkları çok fazla görmeye başladık. Bu ilaçlar her ne kadar kemiği kalsiyumdan zengin hale getirmeye ve kemiğin süngerimsi yapısını kuvvetlendirmeye çalışıyorsa da yanlış kullanımlarda ters tesir de oluşturabiliyor. Buradaki ters tesirden maksadımız, ilaca çok yüklenme neticesinde kemiğin sert ve basit kırılan bir hale gelmesi… 30 yaşındaki bir insanın kemiğinin en ehemmiyetli özelliği yeterince yumuşak, yeterince sert olmasıdır. Kemiği kırılganlığa karşı gözeten şey budur. Tamamen kuru bir sertlik kemiği gözeten bir şey değildir. Hatta bu, zaman zaman kemiğin çok basit kırılmasına dahi yol açar. Bazı osteoporoz ilaçlarından sonra biz bu kırığı görüyoruz. O surattan da bu tip ilaçlar kullanılırken üç sene sonrasında kesinlikle bir sene ara verilmesi gerekir. Bu ilaçlar ömür boyu alınacak ilaçlar olsa da iyi bir takip altında kullanılması koşuldur.

Düşük tansiyonu olanlara teklifler

Düşük tansiyonu olanlara teklifler

Tansiyon hastası olmasalar dahi bitkinlikten bulantıya, çarpıntıdan bayılmaya kadar varan günlük yaşamlarını ve yaşam niteliklerini etkileyebilen meseleler yaşayabiliyorlar. Peki, düşük tansiyonla yaşamanın gizemleri neler? Acıbadem International Sağlık Kurumu Kardiyoloji Uzmanı Dr. Yeşim Yılmaz Can bu şahıslara müteveccih genel ve acil gidişatlardaki yapabilecekleri mevzusunda tekliflerde bulunuyor.

Genel tedbirler

Bol su için: Günde 8-10 su kadehi su içmeye çalışın. Su tüketimini gün içine yayın. Özellikle sıcak havalarda buna daha çok dikkat edin. Su harcamak kan hacmini çoğaldırarak, tansiyonun düşmesine mani olacaktır.

Tuz tüketimini çoğaldırın: Çok iyi öğrenilir ki, yüksek tansiyon hastalarında tuz kısıtlaması önerilir; zira tuz bedende su yakalanmasına neden olarak kan tazyikini yükseltir. Bunun tersi de doğrudur: Düşük tansiyonlu şahıslar da tuz alımını çoğaldırarak, tansiyonlarının azıcık daha yüksek izlemesini sağlayabilirler. Klasikte önerilen günlük tuz tüketimi 1 çay kaşığı kadardır. Tansiyonu düşük olanlarda ise lüzuma göre, tuz tüketimi günde 2,5-3 çay kaşığına yükseltilmelidir.

Uzun vakit ayakta durmaktan kaçının: Uzun vakit ayakta ve özellikle de hareketsiz, kalmak kanın bacaklarda göllenmesine, kalbe az kan dönmesine, kalbin pompaladığı kan ölçüsünün eksilmesine ve dolaysı ile de kan tazyikinin düşmesine neden olur.

Kademeli doğrulun: Yataktan kalkarken veya uzun vakit oturduktan sonra ayağa kalkarken seri etmeyin. Evvel oturarak, bacakları hareket ettirerek bedenin tansiyonu tertip etmesine zaman verin.

İçkiyi az kullanın: İçki damarları rahatlattığı için tansiyonu düşürecektir. Ayrıca bazı içkiler idrar çıkışını da çoğaldırdığı için bedeni susuz vazgeçer. Bu sebeple içki harcıyorsanız hudutlu olmaya ve yanında bol su almaya itina gösterin.

Sıcaktan kaçının: Sıcak hava, sauna-hamam gibi sıcak etraflar, sıcak duş, çok sıcak yakalayacak biçimde giyinmek… Bunlar damarlarınızı hafifleterek ve aynı zamanda terle bedenden akışkan kaybına neden olarak tansiyonunuzu düşürür.

Göğsünüzü, boynunuzu, belinizi sıkacak şekilde giyinmeyin: Korse gibi göğsünüzü sıkan elbiseler göğüs içindeki tazyiki çoğaldırarak; beli sıkan elbiseler bacaklardan kanın rahat dönmesine mani olarak kalbe dönen kan ölçüsünü eksiltebilir. Boynu sıkan kravat, sıkı yakalı elbiseler de kısmen beyne kanın rahat gitmesini yasaklayarak ve bazen de şah damarına baskı yapıp doğrudan tansiyonu düşürerek negatif etkilerler.

Tazyikli çoraplar giyin: Lüzuma göre değişik tazyiklerde ve uzunluklarda satılan bu çoraplar bacakları sıkı sararak kanın bacaklarda göllenmesine mani olur, dolayısı ile de kanın kalbe dönmesini basitleştirir. Özellikle uzun vakit ayakta kalacağınızı bildiğiniz gidişatlarda ya da varis meseleniz varsa bunlarda çok fayda görebilirsiniz.

Ikınma eşi hareketlerden kaçının: Öksürük krizi, yüksek ağırlık kaldırma, güçlü üfleme balon şişirme, üflemeli müzik aletleri vs., ıkınma gibi hareketler de göğüs içindeki tazyiki çoğaldırarak, kalbe kanın dönüşünü eksiltir ve kan tazyikini düşürebilir.

Yatağınızın baş kısmını rakımın: Yatağınızın baş kısmını 10-15 cm kadar yükseltmek, beyne ve böbreklere kan akımını etkileyen bazı kompleks mekanizmalar ile düşük kan tazyiki ve buna bağlı yakınmalarda iyileşmeye neden olur. Burada ehemmiyetli olan yalnız başı değil, gövdenin üst kısmını yükseltmektir.

Ağır egzersiz yapmayın, ama kesinlikle egzersiz yapın: Özellikle ağırlık kaldırmak ve uzun süreli ağır egzersizler yapmaktan kaçının; bunlar tansiyonunuzu düşürebilir. Bununla beraber hareketsiz kalmak da kondisyon kaybına ve tansiyon düşmesine yol açar. Gün içinde muhtemel olduğu kadar etkin ve ayakta olmak, bedenin tansiyon dengeleyici mekanizmalarının iyileşmesine destekçi olur. Ayrıca adale kitlesini çoğaldırmak da adalelerin damarlara masaj tesirini çoğaldırarak kan dolaşımını, kanın kalbe dönüşünü iyileştirir. Adale kitlesini çoğaldırmak için yüksek ağırlıklar kullanmak yerine, düşük ağırlıklarla çok tekerrürlü çalışmak daha uygun olacaktır.

Sık sık ve azar azar yemek yiyin: Çok ölçüde yemek yemek bedenin kan akışını sindirim sistemine yönlendirerek tansiyonu düşürür ve beyne giden kan akışını eksiltir.

Kullandığınız ilaçları ve yardımları gözden geçirin: Kullanmakta olduğunuz pek çok ilaç ve nebatsal destekler, hatta marketten aldığınız nebat çaylarının dahi tansiyonu düşürücü tesiri olabilir.

Konutta uzun süreli ayakta durma egzersizleri yapın: Şayet özellikle uzun vakit ayakta kalmaya tolere edemiyorsanız ya da ani ayağa kalkmalarda göz karaması yaşıyorsanız ve yukarıyadaki ihtiyatlara karşın şikayetler sürüyorsa konutta alıştırma egzersizleri çok bereketli olabilir. Her gün günde iki kere olmak üzere bir duvara dayanarak ayakta durun; ilk başta tolere edebildiğiniz vakit ile 5-10 dakika başlayıp, yavaş yavaş çoğaldırarak günde iki kere 30 dakikaya kadar çoğaldırın. Ayakta durduğunuzda bayılmaya kadar varan şiddetli şikayetleriniz varsa bu alıştırmayı lütfen konutta yalnızken yapmayın. Düştüğünüzde hasar görmeyeceğiniz bir civarda çalışın.

Hekime müracaat etin: Şikayetleriniz günlük hayatınızı etkileyecek kadar şiddetli ve sıksa, kendi başınıza baş edemediyseniz kesinlikle bir hekime müracaat etin. Hekiminiz belki anemi, vitamin-mineral yetersizliği, hormonal bozukluklar gibi bazı meseleleri tespit edip rehabilitasyon ederek destekçi olabilir. Veya kan tazyikini yükselten ilaçlar ya da destekler kullanmanızı uygun bulabilir.

Acil Tedbirler

Tansiyon düşmesine ait yakınmalar başladı ise alttakileri uygulayın. Unutmayın; ne kadar erken müdahale ederseniz o kadar iyi netice alırsınız.

– Ayakta iseniz oturun ya da daha iyisi çömelin.

– Oturabilecek gidişatta değilseniz bacaklarınızı çapraz yaparak bacak, kalça ve karın adalelerinizi sıkın, ellerinizin parmaklarını kıvırıp kanca gidişatına getirin, birbirine geçirerek kenetleyin ve ayırmaya çalışır gibi iki yana çekin. Şikayetler geçinceye dek birkaç kere bu manevraları yineleyin.

– Sert bir kahve ya da çay için.

– Bol soğuk su için.

– Şikayetler şiddetli ise, yukarıyadaki tekliflere karşın sürüyorsa uzanın, bacaklarınızı altına takviye koyarak rakımın.

Yaz yanaşırken ‘Melanom’a dikkat!

Yaz yanaşırken ‘Melanom’a dikkat!

Melanomun rehabilitasyonunda erken teşhisin çok ehemmiyetli olduğunu belirten Hacettepe Üniversitesi Tıp Fakültesi, Tıbbi Onkoloji Bilim Dalı Öğretim Azası Prof. Dr. Saadettin Kılıçkap, mevzuyla alakalı tekliflerde bulundu. Tehlike taşıyanların, senede en az iki defa saçlı ten de dahil olmak üzere tüm bedendeki benlerinin çaplarında farklılık veya renk farklıyı olup olmadığını hakimiyet etmesi ve senede bir defa dermatolog tetkiki yaptırması büyük ehemmiyet taşıyor.

Hasta rakamlarında çoğalış var

Melanin isimli cilde rengini veren hücrelerin hakimiyetsiz artması neticesinde ortaya çıkan bir cilt kanseri olan Melanom, son senelerde tüm dünyada olduğu gibi ülkemizde de çoğalış gösteriyor. Melanom, cildin diğer urlarından değişik olarak uzak uzuvlara atlama, escort alanya başka bir deyişle metastaz yapma sıklığı yüksek olması sebebiyle en asabi seyirli cilt kanseri olarak öğreniliyor. Dünya Sağlık Teşkilatı bilgilerine göre her sene 132 bin bireye melanom teşhisi koyulurken, hastalıkta yaş, ırk ya da cinsiyet ayrımı olmadığı belirtiliyor. Melanom sıklığındaki çoğalışın esas sebebi olarak ozon katmanındaki seyrelmeyle beraber güneş ışınlarının hasarlı tesirleri gösterilirken, ozon katmanındaki yüzde 10’luk bir eksilme, mevcut sayılara ek olarak senelik 4.500 melanom hastasının daha ilave edilmesi anlamına geliyor.

Yaz mevsimi yanaşırken yapılması gerekenler

Özellikle güneş ışınlarının dik geldiği 10.00 – 16.00 saatleri arasında, muhtemel olduğunca güneş ışınlarından korunmak gerektiğini belirten Prof. Dr. Saadettin Kılıçkap, güneşin hasarlı tesirlerinin önlenmesi için sarih havada geniş şapka takmanın, uzun kollu giysileri seçim faktörün, en ehemmiyetlisi de 30 etmen ve üzerinde gözetici kapsayan güneş kremleri kullanmanın ehemmiyetinden bahsetti.

Erken teşhis çok ehemmiyetli

Hastaların veya melanom açısından tehlikeli fertlerin, kesinlikle periyodik olarak senede en az iki defa ayna karşısında, saçlı ten de dahil olmak üzere tüm bedendeki nevüslerin benlerin çaplarındaki veya renklerindeki farklılıkların gözlemesinin melanomda erken teşhis için ehemmiyetli olduğunu vurgulayan Prof. Dr. Kılıçkap, senede bir defa dermatolog tetkiki yapılmasının da ehemmiyetini belirtti.

Tanıda yaşanabilecek en ehemmiyetli güçlüğün ihmalkârsızlık olduğunu belirten Prof. Dr. Kılıçkap, “Özellikle bedenimizdeki benlerin biçim ve renk farklılığı gibi karakteristik özelliklerinin değişikleşmesi ehemmiyetli bir uyarıcı etkendir. Böyle bir vaziyette kesinlikle hekime müracaat etmek gerekir. Gerektiğinde kuşkulu lezyonlardan biyopsi alınmalı ve muhtemelse melanom mevzusunda tecrübeli bir patolog tarafından ur varlığı incelenmelidir.” dedi. Prof. Dr. Kılıçkap, melanomun, cildin her yerinde ortaya çıkabileceğini vurgularken, bu sebeple saçlı ten, bayan genital bölgesi, anal bölge ve ağız içi gibi mukozal alanların da dikkatli bir biçimde araştırılması gerektiğini belirtti.

Tıbbi olarak 4 düzeyde değerlendirilse de melanom reelinde yerel hastalık, bölgesel hastalık lenf nodu metastazı veya ura yakın alanlarda ikinci bir melanom varlığı ve yaygın başka bir deyişle metastatik hastalık olarak 3 grupta değerlendiriliyor. Yerel hastalıkta takip veya bağışıklık sistemini faal hale getiren aşının seçim edildiğini belirten Prof. Dr. Saadettin Kılıçkap, “Özellikle mitoz rakamı düşük, Breslow kalınlığı urun dikey kalınlığı 1 mm’nin altında olan hastalar rehabilitasyonsuz izlenmekte iken Breslow kalınlığı 4 mm ve üzeri olan veya mitoz rakamı çok yüksek olan tehlikeli hastalar interferon ile rehabilitasyon edilebilir. Son çalışmalar, metastaz yapmamış ancak yüksek tehlikeli yerel ileri aşama melanom hastalarında gözetici emelle kullanılan immunoterapi ve BRAF inhibitörlerinin de aktif rehabilitasyon olduklarını ortaya koymuştur.” dedi.

Yeni rehabilitasyon casusları rehabilitasyon galibiyetini artırıyor

Melanom rehabilitasyonunda kullanılan kemoterapi ilaçlarının istenilen zafere erişemediğini aktaran Prof. Dr. Kılıçkap, 2010 senesine kadar melanom rehabilitasyonunda kullanılan ilaçların rakamı oldukça hudutlu iken, son senelerde immünoterapi casusları ve BRAF değişinimi olan hastalar için BRAF ve MEK inhibitörleri gibi ilaçlar kullanıldığını ve yakın zamanda yeni rehabilitasyonların devreye gireceğini belirtti.

Hırpalama yaptırırken hepatite karşı önlemli olun

Hırpalama yaptırırken hepatite karşı önlemli olun

Acıbadem Ankara Sağlık Kurumu Enfeksiyon Hastalıkları Uzmanı Dr. Hakan Kutlu, millet arasında hepatitler hakkında öğrenilen yanlışları anlattı. Son zamanlarda hırpalama modasının yaygınlaştığına dikkat sürükleyen Kutlu “Hırpalama için kullanılan iğnelerin muhtemelse tek kullanımlık olmasına dikkat ediyoruz” dedi.

Hepatit hakkında birbirinden özel söylemelerde bulunan Dr. Kutlu, “En ehemmiyetlileri Hepatit A, Hepatit B ve Hepatit C. Özellikle Hepatit A, çocukluk çağında genelde ateşli bir hastalık geçirdiğimiz, erişkinlikte çok daha şiddetli hatta karaciğer yetmezliğine kadar gidebilen, sarılığa gidebilen ve genelde de temas yoluyla bulaşabilen bir virüs. Ancak bizim için en ehemmiyetlisi, ülkemiz için en zahmetli olan Hepatit B ve C virüsleri. Hepatit B ve C genelde ulusumuz tarafından yanlış öğreniliyor. Sanki Hepatit B’ymiş de Hepatit C’ye çevirmiş gibi değişik bir inanış var. Hepatit B ve C virüsleri değişik virüslerdir. İkisi de kendine has hepatitler yaparlar ama değişiktirler.

Hepatit B özellikle kan ve cinsel yolla, Hepatit C de başlıca kan yoluyla daha seyrek de cinsel yolla bulaşabilir. Her iki hepatit türü de çok ender olarak son zamanlarda moda olan hırpalama yaptırma, onun dışında operasyon civarlarında şayet sterilite uygun yapılmıyorsa yeniden pedikür, manikür özellikle kadınların çok uğradığı berber ve kuaförlerden de bulaşabiliyor. Böyle hadiselerimiz de var. Hepatit B ve C karaciğere yerleşen bir mikrop. Karaciğer şayet rehabilitasyon edilmezse, takip edilmezse karaciğer yetmezliği yapabilen bir mikrop ileri düzeylerde ve hatta karaciğer kanserine, siroza götürebilen bir mikrop” biçiminde konuştu.

Taşıyıcı hastalar da tehlike altında

Hepatit B için yanlış bir algının olduğunu söyleyen Dr. Kutlu, “Hepatit B, bayağıda iki biçimde olur. Genel itibariyle söylersek taşıyıcılık ve kronik faal hepatit biçiminde. Taşıyıcıları genelde ulusumuz ‘bu mikrobu ben taşıyorum, bana hasar vermiyor yalnızca kan vermeme mani’ gibi düşünüyorlar ama biz taşıyıcılığı bu mikrobun karaciğerde uykuda olduğu biçiminde tanım edebiliriz. Ama uyanmayacağı anlamına gelmiyor. Beş gün sonra da uyanabilir beş sene sonra da uyanabilir ve karaciğer yetmezliği yapıncaya kadar bulgu vermeyeceği için hastalar bunu ‘bende bir şikayet yok, o surattan hekime de gitmeme gerek yok’ diyorlar ve en son safhada geliyor genelde bu taşıyıcı hastalar. Taşıyıcı hastalar da tehlike altında o surattan kesinlikle hepatitle alakalı bir hekimleri olmak zorunda. Ve hekimleri değişik bir şey söylemediği sürece en az 6 ayda bir kesinlikle hakimiyetlerini yaptırmalılar. Şayet bu mikrop etkinleşmişse, uyanmışsa o zaman da rehabilitasyon açısından değerlendirilecektir zati hekimleri tarafından” ifadeleri kullandı.

Hepatit C için çok zaferli rehabilitasyonlar sürdürüyoruz

Dr. Kutlu, hastalığın rehabilitasyon düzeyi ile alakalı da şu bilgileri verdi: “Yeni rehabilitasyon alternatiflerimiz var Hepatit C ve B için. Özellikle Hepatit C son zamanlarda çok daha basitleşti, yüzde 90-95’e varan rehabilitasyon talihi olan yeni ilaçlarımız geldi. Evvelden Hepatit C’nin rehabilitasyonu çok daha güç, uzun süren bir rehabilitasyondu ve zafer oranı çok yüksek değildi ama Türkiye’ye yeni gelen ilaçlar artık kullanılmaya başlandı. Çok zaferli rehabilitasyonlar sürdürüyoruz Hepatit C için. Hepatit B’de de yeniden rehabilitasyon alternatiflerimiz var, zafer oranlarımız Hepatit C kadar yüksek olmasa da en azından bu mikrobun karaciğere hasar vermesini bu ilaçlarla yasaklıyoruz diyebiliriz ve bir kısım hastada da tamamen bedenden atabiliyoruz Hepatit B’yi. Rehabilitasyonu olmayan bir hastalık gibi düşünmemek gerekiyor, her hepatit hastasının B ve C olsun kesinlikle bir hekimi olmak gidişatında ve 6 ayda bir şikayetleri, hakimiyetleri olsun, olmasın gitmek vaziyetindeler” dedi.

Tırnak makasına törpüye dikkat

Hepatit B taşıyıcılarının aile abonelerinin de kesinlikle Hepatit B açısından taranmaları henüz bulaşmadıysa da aşı yapılabileceğini kaydolan Dr. Kutlu, “Aşı yapıldığı takdirde bulaşma olasılığı yok, korunabiliyoruz. Özellikle şu an yeni bir aşı programı ile yeni jenerasyon aşılı ama eskiki jenerasyonlarda aşısız hadiselerimiz var. Onları da 3 doz aşıyla Hepatit B’ye karşı gözetebiliyoruz. Kanamayla bulaştığını söylemiştik, aynı aile içerisinde tırnak makası, törpü, diş fırçası bunların ayrı yerlerde yakalanması çok ehemmiyetli. Eliniz kesilir, bir yere kan damlarsa burayı çamaşır suyu ile silmeniz yeterli ama taşıyıcı olsun veya hastalansın en büyük kasveti kendilerini çok sürüklemeleri. Aile aboneleri arasında bulaşabileceği fobisi sebebiyle kendi çocuklarına dahi sarılamayan hastalar var ama bu öpmekle, sarılmakla bulaşabilen bir hastalık değil, kan ve cinsel yolla bulaşan bir hastalık. Bu olmadığı sürece rastgele bir biçimde bulaş mevzubahisi değil. O surattan kendilerini sürüklemelerine gerek yok hastalarımızın. Bu mevzuda özellikle hastalarımız arasında çok yaygın gördüğümüz bir vaziyet. Son zamanlarda hırpalama modası çok yaygın illa yapılmasın demiyoruz ama yapılacaksa da en azından pak bir yer olduğundan emin olmak vaziyetindeyiz. Hırpalama için kullanılan iğnelerin muhtemelse tek kullanımlık olmasına dikkat ediyoruz. Bayanlar da manikür ve pedikür yaptırırken en azından kendi setlerini kuaförlere vermeliler. Herkesin kullandığı setlerle yapılmaması ehemmiyetli bence. Bunlara dikkat edebiliriz” diye söyledi.

Adale geliştiren ilaçların bayanlar üzerindeki tesiri

Adale geliştiren ilaçların bayanlar üzerindeki tesiri

Sıhhatlı bir hayat ve sıkı bir görünüm için spor yapmak, hekimlerin öncelikli teklifleri arasında yer alıyor. Ancak, adaleli ve dikkat sürükleyen bir görüntüye sahip olmak isteyen çoğu erkeğin spor dışında müracaat ettiği bir değişik usul adale gelişimi süratlendiren ilaçlar. Medical Park Göztepe Sağlık Kurumu Bevliye Uzmanı Prof. Dr. Serkan Deveci, adale üretimini artıran ilaçların sıhhat üzerindeki tesirleri hakkında şu bilgileri paylaştı:

İlaçlar seçim ediliyor

Adaleli bir bedene sahip olmak isteyen bir hayli birey sporla beraber adale üretimini süratlendiren ilaçlar da kullanıyor. Üçgen bedenlerin ananesel usullerle ağırlık çalışarak mı yoksa adale üretimini artıran ilaç anabolik steroid kullanımı ile mi olduğunu tespit etmek güç. Pek çok birey basit yoldan adaleli beden sağlayan bu ilaçları seçim ediyor.

Etkin spor yapmayanların seçimi

Bu ilaçlar daha öncekinden performans artırıcı olarak sporcular tarafından yarışmalardan evvel kullanılıyordu. Yapılan aktüel araştırmalar, günümüzde bu ilaçları kullananların yüzde 78’inin etkin sporcu olmadığını ve yalnızca görsel olarak hoşlanılan bir bedene sahip olmak için kullandıklarını gösteriyor.

Hormon kumpassızlığı ve cinsel gönülsüzlük

Anabolik aktiflik ile hücre gelişmesini tetikleyerek protein birleşimini artıran bu ilaçlar, adale kitlesinde ve mukavemetinde çoğalışa yol açıyor; Adalelerdeki yerleşik yağ dokusu oranını eksiltiyor. Ancak Bedenin natürel hormonal balansını da etkileyen bu ilaçlar, saldırgan tavır şekli, hakimiyetsiz hipertansiyon, iltihaplı sivilce, kellik, karaciğer hastalığı, inme ve kalp krizi tehlikesinde çoğalışa yol açıyor. Bu tesirlerinin yanı gizeme erkekte natürel testosteron üretimini eksilterek yumurtalıklarda küçülme, sperm imalinde eksilme ve geçici kısırlığa neden oluyor. Hormon kumpassızlığı yaratarak cinsel istekte evvel geçici bir çoğalışa takiben de ilaç kesildiğinde kalıcı bir gönülsüzlüğe ve sertleşme kaybına yol açabiliyor.

Bayanlarda adet kumpassızlığı sebebi

Adale üretimini artıran ilaçların bir değişik istenmeyen tesiri de testosteronun aromatoz enzimi tesiri ile östrojene mutasyonu neticesinde erkeklerde meme gelişmesine neden olması. Bayanlarda ise adet kumpassızlığı, hamilelikte bebeğin gelişiminin etkilenmesi, klitoriste kalıcı sihrime, ses kalınlaşması, saçta eksilme ve beden kıllanmasında çoğalışa yol açıyor Bu tip ilaçların riskli yan tesirleri göz önüne alındığında daha hoş görünmek isteyenlerin balanslı spor ve natürel beslenmeyi seçim etmeleri çok daha sıhhatli bir yol olarak gözüküyor.

Şuursuz kullanılan aspirin sıhhati negatif etkiliyor

Şuursuz kullanılan aspirin sıhhati negatif etkiliyor

İlaçların etkin madde kapsaması sebebiyle kesinlikle hekim tarafından öneri edilmesi gerektiğini aktaran Prof. Dr. Mahmut Şahin, hastaların veya sıhhatli insanların zorunlu afaki aspirin içtiğini, kime faydalı kime hasarlı olduğunun yeterince öğrenilmediğini belirtti.

İlacı öneri etmek doğru değil

Kardiyoloji tetkikine gelen genç yaşlı, bayan erkek bir hayli hastanın kan sulandırıcı olarak aspirin kullandığını gördüğünü anlatan Şahin,“Asırdan daha uzun müddettir öğrenilen ve dünyada en çok tanınan ilaç aspirindir. Uzun müddet sızı kesici, ateş düşürücü olarak kullanılan bu ilaç, 40 yıldır kalp damar hastalıklarında gözetici tesiri sebebiyle kullanılmaktadır. Ancak her tasaya derman gibi şuursuzca kullanılması da mahzurludur. Kendinize iyi geldiğini düşündüğünüz bir ilacı aspirin de olsa başkalarına öneri etmek doğru bir tutum değildir” dedi.

Şahin, dünyada son 40 senede yapılan muayenehane çalışmaların neticelerinin kalp damar hastalığı bulunanlarla alakalı bazı bilgileri ortaya koyduğuna işaret ederek, şunları söyledi:

“Araştırmalar, kalp krizi geçirmiş, balon-stent rehabilitasyonu yapılmış veya koroner by-pass operasyonu geçirmiş hastalarda aspirinin yineleyen hadiseleri önlemede faydalı olduğunu ortaya koymuştur. Günümüzde kalp damar veya tıkayıcı beyin damar hastalığı geçirmiş hastaların rastgele yasaklayıcı gidişatı yoksa düşük doz aspirini ömür boyu kullanmasını öneri ediyoruz. Bu hastaların aspirin kullanılması ile damar hastalığına bağlı vefatlarda yüzde 15, öldürücü olmayan kalp krizi ve inme tehlikesinde yüzde 33 eksilme olmaktadır.”

Kanama tehlikeyi yüksek

Kalp -damar hastalıkların yinelemesini önlemede galibiyetli neticeler alınan aspirin kullanımının bazı tehlikeleri de bulunduğunu aktaran Şahin,“Aspirinin en ehemmiyetli yan tesiri kanamadır. Aspirin bin erkekten 3,3’ünde, bin bayandan da 2,5’inde ehemmiyetli kanamaya yol açmaktadır. Kanamaların çoğu mide ve bağırsak kanamaları olup, kimileri yaşamı tehdit edecek kadar ciddi olabilir. Bunların en ölümcülü ise beyin kanamasıdır. Aspirine bağlı kanama tehlikeyi azami olanlar daha evvel ülser veya kanama geçirenler, yaşı 60’ın üzerindekiler, yüksek doz ilaç alanlar, beraber kortizon veya ek kan sulandırıcı ilaç kullanan hastalardır. Aspirinin kanama yapıcı tesiri enterik kaplı bağırsakta açılır olması veya düşük dozda alınması ile önlenemez. Kanama tehlikeyi yüksek hastalar aspirin almak zorunda ise birliktesi mide gözetici rehabilitasyon da verilmelidir” dedi.

Aman tansiyonunuz yükselmesin!

Aman tansiyonunuz yükselmesin!

Türkiye’de her üç bireyden biri yüksek tansiyon başka bir deyişle hipertansiyon meseleyi yaşıyor. Bu hastaların yüzde 50’si, tansiyonunun yüksek kıymetlerde olduğunu öğrenmiyor. Hipertansiyon genellikle bulgu vermeden ilerleyen bir hastalık olduğu için şahıs günlük hayat niteliğini etkilemediği sürece, bu mesele ile uzun seneler yaşamını devam ettirebiliyor. Ancak tansiyon bedendeki rastgele bir uzuv zararına ve buna bağlı olarak bazı bulgulara yol açtığında, hastalığın varlığı ortaya çıkabiliyor. Memorial Şişli Sağlık Kurumu Kardiyoloji Bölümü’nden Uz. Dr. Deniz Şener, tansiyona yol açan sebepleri söyledi.

tansiyon

Böbrek hastalıkları

Tansiyon yükselmesinin ve hipertansiyonun en ehemmiyetli sebeplerinden biri böbrek hastalıklarıdır. Böbrek dokusunun hastalıkları, böbrek damar darlıkları, feokromasitoma gibi böbrek urları sebebiyle yüksek tansiyon meseleyi ortaya çıkar. Yapısal olarak bazı böbreklerin tuz yakalama özellikleri vardır ve bu yapıdaki bireylerde de hipertansiyon görülmektedir.

Hormon hastalıkları ve hormonal nedenler

Beyinde, hipofiz bezi uruna bağlı, Akromegali gibi hastalıklar tansiyon yükselmelerine taban hazırlayabilir. Tiroit bezinin hastalıklarında da tansiyon seviyesinde farklılıklar ortaya çıkabilir. Tiroidin az çalışması olan hipotiroidi ve çok çalışması anlamına gelen hipertiroidi ile paratiroit hastalıkları da tansiyon yükselmeleri için nedendir. Böbrek üstü bezinden kortizon ve aldosteron hormonlarının fazla salgılanması neticeyi görülen Cushing Belirtiyi ve Crohn Hastalığı’nın tansiyonu rakımcı tesiri öğrenilmektedir.

tansiyon

Kalp damar hastalıkları

Aort koarktasyonu başka bir deyişle ana arter darlığı denilen hastalıkta yüksek tansiyon görülür. Arter ve toplardamar arasında kan akışı başka bir deyişle fistül bulunması vaziyetinde hipertansiyon görülür. Ayrıca, aort atar damarı esnek bir yapıya sahiptir ve kalp kanı bedene dağıttığında esneyerek genişler. Ancak yaş ilerledikçe oluşan damar sertliği sebebiyle bu elastikiyet kaybolur ve kalbin dağıttığı kan, fazla tazyike yol açar. Bu sebeple yaşlılarda büyük tansiyon yüksek, ufak tansiyon da düşük olur. Bu da bir yüksek tansiyon tipidir.

Nörolojik bozukluklar

Kafa içi tazyikin çoğaldığı vaziyetlerde, gece uykuda solunum durması olarak öğrenilen uyku apnesi hastalığının varlığında ve Guillain-Barre Belirtiyi GBS olarak öğrenilen ve adaleleri etkileyen hareket bozukluklarına neden olan nörolojik hastalık gidişatımda da tansiyon yüksekliği ortaya çıkmaktadır.

Lekeli suda yetişen balık ve su canlıları

Etrafsal ve fiziki etmenlere bağlı tansiyon yükselmelerinin en ehemmiyetli sebeplerinden biri mermi zehirlenmesidir. İş ve işyeri kaynaklı, boya ve özellikle su kaynaklı olabilir. Bu sebeple lekeli sularda tutulan ve rastgele bir teftişe tabi yakalanmadan harcanan balık ve su canlıları mermi ve ağır metal zehirlenmesine yol açabilir.

ilaç

İlaç kullanımı

Tansiyon bedellerini yükselten bir başka neden de ilaç kullanımıdır. Bazı ilaçlar bedende su ve tuz tutulumuna yol açar. Misalin; meyan kökü hammaddesine sahip ilaçlar, kortizonlar, doğum hakimiyet hapları, steroid içerikli ilaçlar, hormon ilaçları, damarda büzülmelere yol açan ve içlerindeki aktif madde sebebiyle kan akışını süratlendiren nezle, grip ilaçları ile romatizmal ilaçlar tansiyon bedellerinin yükselmesinde ehemmiyetli bir etmendir. Bazı uyuşturucu maddeler de ciddi hipertansiyon yapabilir.

Panik hamle ve stres

Gençlerde görülen yüksek tansiyon, sıklıkla panik hamleye bağlı olarak büyür. Panik hamle, taşikardi ile beraber ortaya çıkan “vazoaktif amin” denilen ve tansiyonu yükselten bazı hormonların salgılanmasıyla, nabız ve tansiyon yükselir, bir vakit sonra da banale döner. Bu tansiyon tipi gençlerde daha çok görülmektedir.

Hamilelik

Hamilelikte hipertansiyon görülebilir. Özellikle 20’inci haftadan sonra ortaya çıkabilen preeklampsi için yakın takipli rehabilitasyon gerekmektedir.

hamile

Beslenme alışkanlıkları

Ailevi sebeplerle beraber beslenme alışkanlıkları da tansiyon yükselmelerine yol açan tesire sahiptir. Kilo aşırılığı ve obezite, hareketsizlik, hayvansal yağların yoğun olarak kullanıldığı ağır yemek yeme alışkanlıkları, fazlı meşrubatlar, fast food tüketimi, sigara ve içki kullanımı hayat niteliğini düşüren alışkanlıklardır. Yüksek tansiyon ile beraber pek çok hastalığa taban hazırlayabilir.

Bedende kan seviyesinin fazla olması

Kan imalinin gerekenden fazla olması bazı sebeplere bağlıdır. Misalin; 2000 metrenin üzerinde yaşayanların bedenlerinde oksijen lüzumu sarihe çıktığı için beden aşırıdan kan üretmeye başlar. Sigara kullanımı başta olmak üzere akciğer hastalığında oksijenlenme iyi olmadığı için beden fazla kan üretir. Bir de kan hastalığı olarak bilenen ve polisitemia veraPV ismi verilen rahatsızlık, fazla kan imaline neden olur. Bunların hepsi yüksek tansiyon sebebidir. Bu sebeple emin aralıklarla ve hekime danışarak kan vermek, tansiyon balansını tertip etmeye takviyeci olur ve beden sıhhatine pozitif tesir yapar.

Tuz un şeker tüketimi

Diyabete bağlı tansiyon yüksekliği görülebildiği gibi tuz, şeker ve undan zengin beslenme alışkanlıklarına sahip bireylerde de hipertansiyon ortaya çıkabilir. Şeker ve karbonhidrattan zengin beslenme kilo çoğalışı ile beraber pek çok mekanizmayı devreye sokarak, tansiyon balansına da hasar vermektedir. Tuz tüketiminin aşırılığı, bedendeki akışkan ölçüsünü artırır. Ödem ve akışkan volümünün çoğalması hipertansiyona taban hazırlar.

tuz

İçki kullanımı

İçki kullanımı, özellikle kumpaslı olarak her gün içki alanlarda hipertansiyon oluşabilir. Tiramin proteininden zengin yiyecekler, peynir ve şarap gibi mayalı gıda ve meşrubatlar hipertansiyon sebebi oluşturabilir.

Damar sertliği

Kalp damarlarında darlık ve karotis atardamarlarında şah damar darlık hipertansiyon sebebidir. Damar sertliğine bağlı oluşan damar darlıklarında, beden darlığı yenmek için tazyiki artırmak yoluna gider. Bu da hipertansiyonun en sık sebeplerinden biridir.

Gebelikte influenza gribine dikkat

Tutumsal ve perhiz tehlikeleri eksiltilerek kanseri önleyebilirsiniz

Hamilelik yarıyıllarında bedende muhtelif farklılıklar yaşanıyor. Anne adayının kalbinde pompalanan kan ölçüyü, kalp atış sürati, oksijen imal derecesi, bunlardan sadece birkaçı. Bu farklılıklar ise bedenin bağışıklık sistemini doğrudan etkileyerek, bedeni bulaşıcı hastalıklara karşı sarih hale getiriyor. Özellikle kış aylarında influenza olarak adlandırılan grip hastalığı, anne adaylarını bir hayli negatif doğrultuda etkiliyor.

influenza

Gebelikte bağışıklık sistemi oldukça duyarlı

Gebelikte alana gelen her türlü enfeksiyonda, enfeksiyonun yerine göre yaklaşımlar değişkenlik gösterir. Bu gidişatta umursanması gereken mevzu, enfeksiyona zamanında müdahale edilmesi ve ilerlemesinin önüne geçilmesidir. Yaşanan üst solunum yolu enfeksiyonları, bağışıklık sistemini zayıflatarak, dolaşım ve solunum yolunda klasikte yaşanan kasvetlerin daha fazla sezilmesine neden olur. Bu sebeple gebelerin kış aylarında çok güzergahlı temkin alması gerekir. Beslenme kumpası, hijyen şartları, giyim, ilaç kullanımı ve egzersiz gibi mevzularda da titiz davranılması ehemmiyetlidir.

hamile

Grip ve soğuk algınlığı birbirinden değişiklik gösterir

Grip ve soğuk algınlığı virüslerin neden olduğu hastalıklardır. İki hastalık da sanılanın aksine değişiklikler gösterir. Soğuk algınlığında yüksek ateş görülmezken, gripte çok yüksek ateş ve araya giren ikincil bakteriyel enfeksiyonlar gözlemlenebilir. Soğuk algınlığında görülen bulgular; burun akıntısı, aksırma, boğazda yanma hissi ve öksürüktür. Gripte ise; genelde 39 derece ve üzeri ateş, baş, adale-eklem sızısı, yorgunluk ve orta şiddette öksürük yaşanır. Gebelerde görülen yüksek ateş 39 derece ve üstünü geçmemelidir. 38 derece ateşte, ateş düşürücüler kullanılır. Alın, koltukaltı, diz kapağı arda soğuk kompresi uygulanmalıdır. Ilık duş alınmalı, ince kıyafetler giyilmelidir. Anne adayında ateş şikayeti devam ediyorsa, kesinlikle hekime müracaat etilmelidir.

gebe

Gebeliğin ilk aylarında yüksek ateş risklidir

Gebeliğin ilk üç ayında yüksek ateş risklidir ve bebeğe hasar verebilir. Bu nedenle yüksek ateşe izin verilmemelidir. Hekim tetkikine kadar, gebenin beden ısısını ve bebek üzerinde oluşturacağı negatif tesiri eksiltmek için, annenin ateşi kesinlikle düşürülmelidir. Hekime gidene kadar parasetamol ilaçlar alınabilir. Bu cins ilaçların gebelik üzerinde makûs bir tesiri yoktur.

ateş

Enfeksiyonlar, fiziksel ve psikolojik olarak anneyi güçler

Özellikle güz ve kış ayları bu enfeksiyonların en çok görüldüğü zamanlardır. Hamilelikte yaşanan enfeksiyonların hem anne adayına hem de bebeğe bazı negatif tesirleri mevzubahisidir. Bu gidişat anne adaylarını hem fiziksel hem de psikolojik olarak güçler. Gebelik, tek başına gribe tutulmak için bir neden değildir. Ancak hamile bir bayandaki enfeksiyonda karmaşıklık görülme oranı daha da çoğalır.

enfeksiyon

Gebelik, bağışıklık sistemini zayıflatmaz

Hamilelikte bağışıklık sistemi ilişkisi oldukça karışıktır. Bağışıklık sisteminin, hamilelikte genellikle baskılandığına inanılmaktadır. Ancak enfeksiyondan korunma hücreleri dediğimiz korunma hücrelerinin seviyeleri değişir. Hakikatinde bu gidişat bebeğin anne karnında tutunması ve hamileliğin devamı için zorunludur. Hamilelerin enfeksiyon hastalıklarına sık tutulmadıkları fikri egemendir. Yeniden de bir hayli değişik görüş, bağışıklık sisteminin zayıfladığını ve daha sık enfeksiyon geçirildiğini ifade eder. Bunun yanı gizeme son senelerde yapılan çalışmalar ise, hamilelerde bağışıklık sisteminde bir bozulma olmadığını ve hamilelerin bir çok enfeksiyon hastalığına yeterli cevap gösterdiğini ortaya koymuştur. Bu açıdan bakıldığında ise değişik görüşler ortaya çıkmıştır. Hamilelikte bağışıklık sisteminin zayıfladığına dair ortak bir görüş egemen değildir.

bağışıklık

Kapalı mekanlar tehlike yaratıyor

Kış aylarında hamile bayanların dikkat etmesi gereken ehemmiyetli mevzulardan biri de sıhhatli havalandırma koşullarıdır. Kış mevsiminin gelmesiyle beraber gebelerin soğuk havadan korunmak için kalabalık ve kapalı etrafları seçim ettikleri gözlemlenir. İyi havalandırılmayan civarlar, bulaşıcı hastalıkların daha basit dağılmasına neden olur. Bu stil kapalı mekanlar hamileler için büyük tehlikeler kapsar. Bulaşıcı hastalıkların ve alerjilerin artmasına neden olan bu şartlar, değişen hava koşullarıyla beraber bir hayli hastalığa neden olmaktadır. Bu sebeple anne adaylarının süre geçirdikleri mekanları özellikle de konutlarını sıklıkla havalandırmaları önerilir. Ayrıca muhtemel olduğu kadar hastalığı olan şahıslarla yakın temasta bulunulmamalıdır. Eller aralıksız pak yakalanmalı ve sık devir yıkanmalıdır. C vitamini ağırlıklı beslenilmeli, bol akışkan harcanmalıdır.

gebe

Sıhhatli bir uyku için oda hijyeni ehemmiyetli

Sıhhatli bir uyku için yatak odalarının hijyeni de çok ehemmiyetlidir. Burun tıkanıklıkları ve öksürüklerin önüne geçebilmek için konutların sık sık süpürülmesi, yastık ve yorganların hijyenik şartlarda olması, sıklıkla değiştirilmesi ve civarın tozlardan temizletilmesi gerekir. Evcil hayvanlar ise yatak odalarından uzak yakalanmalıdır. Muhtemelse yatak odalarında halı kullanılmamalıdır. Konutlarda soba ve kaloriferlerin kuruttuğu havayı kaynayan bir çaydanlık ile ıslatmak da yararlıdır. Soluk almakta zorlanılırsa 2-3 gün kadar burun spreyi kullanılabilir. Ayrıca deniz suyu spreyleri de seçim edilebilir. Burnu ıslatmak için civarın nemli yakalanması zorunludur.

hamilelik

Ihlamur, zencefil ve tarçınlı çay, hafifletici tesir yaratabilir

Üst solunum yolları enfeksiyonları genellikle viral denilen hastalık grubundadır. Bu gidişatta yaşanan şikayetler için hafifletici ilaçlar kullanılır. Ateş düşürücü ve burun açıcı spreyler gibi şikayet giderici ilaçlar da kullanılabilir. Gebelerde grip ve soğuk algınlığı ağır hastalığa neden olabilir. Antiviral ilaç alımı, ciddi neticelerin önlenmesine dayanakçı olabilir. Anne adayının antiviral ilaç almasının, kendisi ve bebek için hasarı olduğunu düşündüren hiçbir çalışma yoktur. Şayet bakteriyel bir enfeksiyon vaziyeti var ise antibiyotik kullanımı gerekir. Ihlamur, zencefil, tarçınlı çay, C vitamini özellikle taze bunalmış portakal suyunun hafifletici tesiri olduğundan, rehabilitasyon uygulaması için bu meşrubatlar da harcanabilir.

influenza

Aspirin kansere iyi gelebilir

Aspirin kansere iyi gelebilir

Norveç’te yapılan araştırmaya göre; aspirin kanser hastalarının vefat oranını yüzde 15-25 oranında eksiltiyor. Aspirin senelerdir baş sızısına ve kalp krizine iyi gelen fantastik bir ilaç olarak kullanılmakta. Genellikle kalp krizi ve kalp hastalıkları tehlikesini eksiltmesi için hastalara verilen aspirini hekimler artık prostat ve sütun kanseri rehabilitasyonunda da iyileştirici olarak kullanılabileceğini belirtti.

Kanser hastalarına verim sağlayabilir

Araştırmada yer alan hekimlerden Kjetil Taskén, senede binlerce hastaya destekçi olunabileceğini söyleyerek, aspirinin ucuz ve yan tesiri az olan bir ilaç olduğu için eksantrik olduğunu, bu surattan da senede takribî 4 bin sütun kanseri hastası için verimli olabileceğine ilave ediyor. Ayrıca hekimler sütun kanserinden kurtulan hastalarda kanserin nüksetme tehlikesini önlemek için de kullanılabileceğini öne sürüyor.

Hekime danışmadan asla kullanılmamalı

Buna karşın aspirinin kanser hastalarında kullanılıp kullanılmaması gerektiği münazaralı bir mevzu zira beyin ve midede kanamalara neden olabiliyor. Bu surattan kanserli hastaların rastgele bir ilaç kullanmadan kesinlikle hekimlerine danışmaları gerekiyor.

Beyin uruna uslu çözüm

Beyin uruna uslu çözüm

Türkiye’de her sene 15 bin bireyin tutulduğu beyin uruna karşı ‘uslu’ ilaç geliştirildi. ​Asya Nöroonkoloji Kurultayı Başkanı Prof. Dr. Türker Kılıç’ın yardımıyla Harvard Üniversitesi’nden Prof. Dr. Charles Stiles’ın geliştirdiği bu ilaç cerrahi olarak çıkarılması muhtemel olmayan urları yok edecek.

İstanbul’da tertip edilen bir kurultayda konuşan bilim adamları ura savaş açtıklarına söyledi. Prof. Dr. Kaya Aksoy da,“Türkiye beyin urları rehabilitasyonunda yeterli teknolojiye sahip” ifadelerini kullandı.

Page 1 of 81 2 3 8