Faize Sıhhati Hakkında…

Faize Sıhhati Hakkında...

Faize Sıhhati Hakkında ‘Doğru’ Sanılan 10 ‘Yanlış”

Kanser hastaları çocuk sahibi olamazlar, anne olmamış bayanlara spiral takılmaz… Faize sıhhati hakkında cemiyette ‘doğru’ öğrenilen yanlış bilgiler anne baba adaylarının afaki yere kaygı etmelerine, hatta rehabilitasyon için doktora müracaat etmede gecikmelerine dahi yol açabiliyor! Sahi nedir bu hurafelerin doğruları?

Doğum hakimiyet hapları kısırlığa yol açar, kanser hastaları çocuk sahibi olamazlar, istenilen her yaşta anne olunabilir… Cemiyette faize sıhhati hakkında yerleşmiş olan “yanlış” bilgiler bir yandan anne baba adaylarının afaki yere evhama kapılmalarına veya yargılanmalarına, öteki yandan da ‘nasıl olsa çocuk sahibi olamayacağım’ görüşüyle rehabilitasyon için doktora müracaat etmekte gecikmeleri gibi ciddi meselelere neden olabiliyor! Peki ya bu hurafelerin doğrusu nedir? Tüp Bebek Merkezi Mesulü Prof. Dr. Tansu Ufak, faize sıhhati hakkında cemiyette yerleşmiş olan ‘yanlış’ bilgilerin ‘doğru’larını anlattı!

1. YANLIŞ: Doğacak bebeğin cinsiyetini anne tanımlıyor.

DOĞRUSU: Bayanın genetik yapısı 46XX biçimindedir ve tüm hücrelerinde x kromozomu vardır. Erkeklerin genetik yapısı ise 46xy’dir. Dolayısıyla bazı sperm hücrelerinde x kimilerinde ise y kromozomu vardır. Y kromozomu taşıyan bir sperm yumurtayı döllerse erkek bebek, x kromozomu taşıyan bir sperm yumurtayı döllerse kız bebek oluyor. Dolayısıyla doğacak bebeğin cinsiyetini bayan değil, erkek tanımlıyor. Tüp bebek ile seçilip yumurtaya enjekte edilen spermin genetik yapısına ise bakılamıyor. Ancak oluşan ceninin genetik yapısı araştırılarak kız ya da erkek olduğu tanımlanabiliyor. Cinsiyet tercihi ülkemizde yalnızca tıbbi nedenlerle yapılabiliyor.

2. YANLIŞ: Kanser hastaları çocuk sahibi olamazlar.

DOĞRUSU: Kanser rehabilitasyonu; cerrahi, kemoterapi veya radyoterapi biçiminde uygulanıyor. Bu rehabilitasyonlar, sperm ve yumurta gibi faize hücrelerini üreten testis ve yumurtalığa zarar verebiliyor. Bu sebeple rehabilitasyon evvelinde hastadan doku veya hücreler alınıp -196°C de dondurularak ileride kullanılmak üzere saklanabiliyor. Bu yenilik çocuk yaştaki kanser hastalarına da umut oluyor. Kanser olan hastanın konutlu olduğu vaziyetlerde tüp bebek teknolojisiyle cenin elde etmek ve bunu aynı koşullarda dondurarak gizlemek çok daha zaferli neticeler alınmasını sağlıyor. İyileşme bitirildiğinde cenin annenin rahmine transfer edilerek gebelik elde ediliyor.

3. YANLIŞ: Cinsel ilişkide bulunmamak veya hamile kalmamak yumurtaları gözetiyor.

DOĞRUSU: Kız çocukları yumurtalıklarında bir milyon civarında rezerv, başka bir deyişle biyolojik çeyiz ile doğuyor. Ergenlik ile beraber adet kanamaları ve yumurtlamaları başladığında her ay bir yumurta üretilirken, neredeyse bin tanesi ise can veriyor. Ve bir gün bu biyolojik çeyiz tükeniyor. Sanılanın aksine cinsel yaşam, gebelik rakamı veya doğum hakimiyet hapı kullanımı bu seyri değiştiremiyor.

4. YANLIŞ: Genetik hastalığı olanlar sıhhatli bebek sahibi olamazlar.

DOĞRUSU: Genetik hastalıklardan kimileri, hem anneden hem de babadan gelen hastalıklı gen olmasını gerektirirken, kimileri ise tek bir hastalıklı gen ile ortaya çıkabiliyor. Böyle vaziyetlerde tüp bebek operasyonu uygulanıyor ve ceninler laboratuar etrafında elde ediliyor. Genetik kısımda araştırılan ceninlerin hangisinin sağlam, hangisinin hasta ve hangisinin taşıyıcı olduğu “Preimplantasyon Genetik Tanı” usulüyle tespit edilerek uygun ceninler rahme transfer ediliyor. Aynı usul sayesinde tehlike grubunda olan 35 yaşından büyük bayanlar da Down belirtiyi olmayan sıhhatli bebekler doğurabiliyor. Preimplantasyon Genetik Tanı ile ailedeki hastalıklı ferde doku ve uzuv bağışı yapabilecek biçimde genetik geçimi olan bebek de elde edilebiliyor.

5. YANLIS: Sperm sayımında hiç sperm bulunmayan erkekler baba olamazlar.

DOĞRUSU: “Azospermi” ismi verilen bu vaziyet 2 ana sebeple oluşuyor: Bcerahatçisi, üretilen spermin çıkış yollarının tıkalı olması. Bu vaziyette testislerden biyopsi ile sperm elde etmek yüzde 100 oranında zafer sağlıyor. Elde edilen sperm ya eşinin yumurtasına enjekte edilerek cenin oluşturuluyor ya da dondurularak saklanabiliyor. İkincisi ise çok az sperm üretildiği için sperm bulunamayan erkekler. Bu vaziyet bazı genetik hastalık ya da enfeksiyon sebepliyle oluşuyor. Bu meseleyi yaşayan erkeklerde dahi “Mikro Tese” usulüyle mikroskop altında biyopsi yapılarak sperm bulunabiliyor.

6. YANLIŞ: İlk tüp bebek sınaması zaferli olmaz.

DOĞRUSU: Ülkemizde Mart 2010 tarihindeki bir idaremelikle ana rahmine transfer edilen cenin rakamına tertip etme ve sınırlama getirildi. Bu tertip etmeye göre; 35 yaşından daha genç bayanlarda 1. sınamada ve 2. sınamada 1 cenin, öteki tüm vaziyetlerde ise 2 cenin verilebiliyor. Çoğul gebelikleri eksiltmeye müteveccih bu uygulamanın tüp bebekteki gebelik talihini de bir ölçü eksiltmesi beklenebilir. Ancak transfer edilecek ceninin çok dikkatli tercihi, “metabolomics” usulü uygulaması veya 5. gün cenin blastokist transferi gibi usullerle gebelik oranı daha önceki seviyelerde yakalanmaya çalışılıyor. Zati tüp bebek takımının en büyük isteği de daha ilk sınamada tekil bir gebelik elde etmek.

7. YANLIŞ: Doğum hakimiyet hapları kısırlığa yol açıyor.

DOĞRUSU: Daha Önceki doğum hakimiyet hapları içinde yer alan progestinler ödem ve kilo çoğalışına yol açıyordu. Ancak günümüzün çağdaş hapları bu stil yan tesirler oluşturmuyor. Çağdaş doğum hakimiyet hapları çok düşük doz bayanlık hormonu östrojen ve nitelikli progestin, başka bir deyişle yumurtlama hormonu kapsıyor. Kullanılmaya başlandığında yumurtalıklar dinlenmeye çekiliyor ve yumurtlamayla beraber yumurtalıkların yaptığı tüm hormon salgılaması duruyor. Kaynağı kadının kendi yumurtalıkları olan erkeklik hormonu androjen de salgılanmıyor; bunun neticeyi olarak tüylenme ve sivilceler eksildiği gibi, adet kumpassızlığı meseleyi de kayboluyor. Doğum hakimiyet haplarının kısırlık yapmaları da muhtemel değil. Zira tesirleri zati yalnızca 1 gün sürdüğü için her gün alınmaları gerekiyor; vazgeçilince de tesirleri hemen kayboluyor.

8. YANLIŞ: İlk gebeliğini kürtajla aldıran bayanlar bir daha hamile kalamazlar.

DOĞRUSU: Gerektiği derinlikte, rahim içine hasar vermeden yapılan, içeride parça kalmayan ve enfeksiyon için ihtiyatları alınmış kürtajlar sonraki gebeliği hasar vermezler. Ancak, yeniden de anımsatmak gerekir ki kürtaj bir aile tasarılama usulü değildir. Kürtaj bebeğin anormal olduğu vaziyetlerde, gebeliğin anne yaşamını tehdit ettiği vaziyetlerde ve tecavüz gibi istenmeyen gebelik vaziyetlerinde uygulanması gereken bir usul. Gebelikten korunmak için çağdaş usulleri seçim faktörüz gerekiyor.

9.YANLIŞ: Gebeliği önlediği için doğum yapmamış bayana spiral takılmaz.

DOĞRUSU: Spiral enfeksiyon yapmıyor ama enfeksiyon varmış gibi bir tepkin doğuruyor. Bu tepkin sebebiyle salgılanan maddeler de rahim içini gebeliğe geçimsiz hale getiriyor. Bu tesir spiral durdukça devam ediyor, çıkarılınca düzeliyor. Ayrıca, bazı spirallerdeki bakır sperm öldürücü tesir yapıyor. Hormonlu spiraller aynı zamanda rahim ağzı salgı yapısını ve rahim içini değiştirerek gebeliği önlüyor. Damar veya karaciğer hastalığı gibi muhtelif sebeplerle öteki usulleri kullanamayan doğum yapmamış bayanlara da spiral takılabiliyor. Ancak, her 6 ayda bir hakimiyet edilmesi gerekiyor.

10. YANLIŞ: İstediğim her yaşta çocuk doğurabilirim.

Türkiye’de vasati menopoz yaşı 48 yıldır. Ancak menopozdan 10 sene evvelinden başlayarak hem natürel, hem de tüp bebek yoluyla hamile kalmak güçleşmeye başlıyor. Öyle ki 20 yaşındaki bir kadının bir aylık cinsel beraberlik sonrası hamile kalma uğru yüzde 25 iken bu kısmet 40 yaşında yüzde 5’e kadar düşüyor. Dolayısıyla “çocuk da yaparım kariyer de” sıralamasında çocuğun biyolojik olarak öncelikli olması gerekiyor. Zira bazı bayanlarda büyüyen erken menopoz bu tasarıları daha da alt üst edebiliyor. Ayrıca yumurtalıkta çikolata kisti ve sık operasyon geçiren bayanlar ise bu mevzuda daha da dikkatli olmalılar.

  

Yorum Yazın