İyot noksanlığının bedene tesirleri ve alınması gereken ihtiyatlar

İyot noksanlığının bedene tesirleri ve alınması gereken ihtiyatlar

Sıhhatlı hayat için lüzumlu olan iyotun beceriksizliği başta tiroit olmak üzere bir hayli sıhhat problemine yol açabiliyor. İyot beceriksizliği sebebiyle ortaya çıkabilecek sıhhat problemlerinin önüne geçebilmek ise anne karnında iyot takviyeyi ile muhtemel oluyor. “21 Ekim Küresel İyot Beceriksizliği Günü” evvelinde Memorial Ataşehir Sağlık Kurumu Endokrinoloji Bölümü’nden Prof. Dr. Erol Bolu iyot noksanlığının bedene tesirleri ve alınması gereken ihtiyatlar hakkında bilgi verdi.

Yeterli iyot alımı tüm beden sıhhati için çok ehemmiyetli

Tiroit hormonlarının yapımı için esas bir madde olan iyot, yiyeceklerle ya da su ile alınabilen bir mikrogıdadır. Dün­ya Sağ­lık Ör­gü­tü, erişkin fertlerin günlük 150 mikrogram, hamileler ve süt veren annelerin 200-250 mikrogram, çocukların ise 50-120 mikrogram iyot alı­mını önermek­te­dir. İyodun aşırısı bedenden idrarla atılmaktadır. Bu sebeple günlük idrar ile atılan iyot hakikatinde bireylerin son 24 saat içinde aldıkları iyottun göstergesidir.

Günlük iyot alımı 50 mikrogramın altına düşerse

İyot, dağ­lık ve de­niz­den uzak parçala­ge­ler­de top­rak­tan sü­zül­dü­ğü için di­yet­te iyot ek­sik­li­ği dünyada mil­yonlarca in­sa­nı et­ki­lemektedir. Günlük iyot alımının 50 mikrogram al­tı­na düşmesi ile ti­ro­it ye­ter­li tiroit hor­monlarının üre­ti­mi­ni sür­dü­re­mez ve tiroit bezi gelişmeye başlar. Zamanla yeterli imal olmadığı için tiroit hormon yetmezliği; başka bir deyişle hipotiroidi ortaya çıkar.

İyot beceriksizliği anne karnındaki bebeğin gelişimini maniler

Yeterli iyot alınmaması yalnızca tiroit hormon beceriksizliği değil bir hayli sıhhat problemini birliktesi getirebilir. Perhizdeki iyot ek­sik­li­ği; nor­mülk nö­ro­lo­jik ge­liş­me ve bü­yü­me için ti­ro­it hor­mo­nu­na ih­ti­ya­cı olan anne karnındaki bebek ve ço­cuk­larda büyümeyi yasaklayıcı bir vaziyettir. İyot beceriksizliği sebebiyle düşükler, ölü doğumlar, bebeklerde doğum anomalileri, perinatal çocuk kayıplarında çoğalış, nörolojik ve psikomotor gelişim bozuklukları, yenidoğanda hipotiroidi, çocukluk ve ergenlik yarıyılı akılsal ve fiziksel büyüme geriliği, tüm yaşlarda guatr, hipotiroidi, mental işlevlerde cılızlık görülebilir. İyot beceriksizliği için en ehemmiyetli yarıyıl, hamileliğin başından 3 yaşına kadar geçen yarıyıldır.

Türkiye’de yüksek oranda iyot beceriksizliği görülüyor

Ülkemizde yeterli iyotlu tuz tüketimi yüzde 56.5’lardadır. İyotlu tuz kullanımı sanayi bilgilerine göre kent merkezlerinde yeterlidir; ancak himalaya tuzu gibi bazı iyotsuz tuzların kullanımının moda olması ve giderek dağılması bu mevzuda bir bilinmeyenlik yaratabilir. Kırsal kesimlerde ise iyotlu tuz tüketimi zati çok düşük oranlardadır. Bir Hayli kent merkezinde istenilen iyot bedelleri tutulmuş gibi görünse de hali hazırda Türkiye’nin yüzde 27,8’inde ciddi-orta derecede iyot beceriksizliği vardır.

Tuzu ışık geçirmeyen kaplarda gizleyin

Mevcut iyotlu tuzların iyi saklanmaması ve büyük kolilerde satılması bu tuzlarda iyotsun kaybolmasına yol açabilmektedir. Tuzun iyot kaybına uğramaması için ışık geçirmeyen kaplarda saklanması gerekir. Ayrıca tuzun yemek pişirilirken değil piştikten sonra konulması da iyodun buğulaşmasını önleyecektir. Bir Hayli aile çocukların iyot yetersizliğini giderebilmek için yüksek iyot içeriği olan tuzları seçim etmekte, yiyecek zenginleştirmesi ya da multivitamin takviyeyi sağlamaktadır.

Bunlara dikkat edin

İyot gidişatının en iyi göstergesi olan idrar iyodu gebelerde 100-200 mikrogram/L arasında olmalıdır. Bunun sağlanması için iyotlu tuz, deniz mahsulleri, iyottan zengin besinler ya da besin ilaveleri ile günlük vasati 250-300 mikrogram iyot alınması gerekir. Sıhhatlı bir hamilelik ve emzirme yarıyılında deniz balıkları, ıspanak-pazı gibi yeşil yapraklılar, şalgam, kabak, kuru fasulye, sarımsak, yumurta, süt ve süt mahsulleri alımı hekim hakimiyeti ile sağlanmalıdır. Ayrıca brokoli, karnabahar, lahana gibi tiyosiyanat içeriği yüksek besin tüketimi kısıtlamalı ve sigara dumanı gibi perklorat ve öteki kimyevilerin olduğu civarlardan uzak durulmalıdır.

  

Yorum Yazın