Karaciğer sıhhati için 5 hayati teklif

Karaciğer sıhhati için 5 hayati teklif

Bedendeki rastgele bir uzvun eksikliği, hayat niteliğinin bozulmasından hayati riske kadar gidebilen tablolara neden olabiliyor. Karaciğer yetmezliği de uzuv nakli yapılmadığı takdirde şahsı kısa vakitte vefata götürebiliyor. Bu vaziyette kendini yeteri kadar gözetebilen, iyileştirebilen karaciğere hasar verecek tutumlardan sakınmak, karaciğer sıhhatinin korunması için büyük ehemmiyet taşıyor. Memorial Şişli Sağlık Kurumu Uzuv Nakli Merkezi Başkanı Koray Atılganlı, 3-9 Kasım Uzuv Bağışı Haftası evveli, karaciğer yetmezliği ve uzuv bağışının ehemmiyeti hakkında bilgi verdi.

İşte karaciğer yetmezliği hakkında dikkat edilmesi gerekenler:

Çocuklarda genellikle doğuştan, erişkinlerde ise sonradan ortaya çıkıyor

Karaciğer yetmezliği çocuklarda irsiyetsel ya da annesinin gebeliği sırasında yaşadığı bazı kasvetler sebebiyle ortaya çıkabilmektedir. Doğuştan safra yolları yokluğu ve karaciğerin günlük işlevlerini asıllaştıran bazı maddelerin beceriksizliğinden kaynaklanan metabolik hastalıklar, çocuklarda karaciğer yetmezliğine neden olmaktadır. Tedbir alınmadığı takdirde çocukların bir yaşına gelmeden yaşamını kaybetmesine neden olan hastalığın tek çözümü karaciğer naklidir.

Karaciğer yetmezliklerinin önlenmesi için şu noktalara dikkat edilmeli:

Hepatit aşısını önemsememe etmeyin: Karaciğer yetmezliklerinin en ehemmiyetli nedenlerinden birisi olan hepatit virüslerinin bulaşma tehlikeyi aşı sayesinde önlenebilir. Aşı yaptırarak bulaşıcı hepatit virüslerine karşı kendilerini koruma altına almayan bireyler, farkında olmadan Hepatit B ve C virüslerini tutulabilir. Virüsler, kuaförlerde tıraş olurken, diş rehabilitasyonunda, muhtelif rehabilitasyonlar sırasında pakliğine itina gösterilmeyen aletlere bulaşan kan aracılığı ile şahıslara hiç tanımadıkları insanlarından bulaşabilir. Hepatit B ve C virüsleri uzun vadede yavaş yavaş ilerleyerek siroza, siroz ise karaciğer işlevini bozarak kronik karaciğer yetmezliğine neden olabilir.

İçkiden uzak durun: Fazla içki tüketimi çağdaş çağın en ehemmiyetli karaciğer hastalıklarının nedenlerinin başında gelmektedir. Dünya Sağlık Örgütü’nün limitini tanımladığı içki oranı aşıldığı andan itibaren karaciğer hasar görmeye başlamaktadır. İçki, zamanla şahsın hayat niteliğini de bozarak siroza ve karaciğer yetmezliğine neden olmaktadır. Sirozun neden olduğu karaciğer yetmezliğinin tek rehabilitasyonu da uzuv naklidir.

Beslenme bozukluğuna dikkat edin: İnsanlar sıhhatliyken karaciğerini nasıl gözeteceğini ya da nasıl hasar verdiğini düşünmemektedir. Ne zaman ki karaciğer bedelleri yükselmeye başlar o zaman mucize gıdalar ya da ilaçlar aranarak karaciğerler korunmaya çalışılır. Oysa bireyler sıhhatliyken kumpaslı beslenerek fazla kilo almadan karaciğerlerine gözetebilirler. Zira kumpassız beslenme fazla kilolara neden olarak karaciğer yağlanmasına, bu da ilerleyen yarıyıllarda karaciğer yetmezliğine neden olabilmektedir.

Zehirli mantarlara dikkat edin: Bilinçsiz harcanan mantar her insanda karaciğer yetmezliğine neden olabilir. Her sene çok rakamda insan mantar zehirlenmesi sebebi ile yaşamını kaybetmektedir. Zehirli mantarı değişiklerinden ayırt etmek güç olduğu için kültür mantarı dışında tabiattan bir araya gelen mantarın harcanmaması gerekmektedir.

Doğuştan gelen hastalıkları önemsememe etmeyin: Genç yaşta ortaya çıkan karaciğer yetmezlikleri doğuştan gelen demir, bakır ve metabolizma bozukluklarıdır. Genetik bozukluk gibi sebeplerle erken yaşta ortaya çıkan karaciğer yetmezliklerine karşı erken teşhis hayati ehemmiyet taşımaktadır. Bu sebeple bu cins genetik hastalıkları olanların hastalıklarını hakimiyet altında tutarak önemsememe etmemesi gerekir.

Nakil için karaciğer yetmezliğinin son safhası beklenmemeli

Muhtelif hastalıklar sebebiyle büyük bir kısmının geri dönüşümsüz zarara uğraması ile ortaya çıkan karaciğer yetmezliği hayati tehlike yaşatarak, şahsın hayat niteliğini bozmaya başlamaktadır. Bu sebeple karaciğer yetmezliğinin son aşamasını beklemeden evvel nakil yapılması gerekir. Karaciğer hastası olduğunu öğrenen ve karaciğer hastalığı sebebiyle yaşadığı günlük problemleri idrak eden birey, en kısa zamanda bir uzuv nakli merkezindeki uzmanlar ile birlikte vaziyetini değerlendirerek uygun zamanda geç kalmadan canlıdan ya da kadavradan nakil yaptırmalıdır.

Uzuv rakamları hasta rakamlarını karşılayamıyor

Karaciğer yetmezliği hasta rakamı net olarak öğrenilmese de, 20 binin üzerinde insanın kadavradan nakil beklediği öğrenilmektedir. Türkiye’de bir senede kadavradan, canlıdan toplam 1200 ile 1500 arası karaciğer nakli yapılmaktadır. Nakille erken tanışmış tüm ülkelerde bu sayılar 3000- 5000 arasında değişmezlenmiş görünmektedir. Uzuv rakamları hasta rakamlarını karşılayamaz vaziyette olduğu için her ülkede nakil rakamları belirli sayılarda statiklenerek bir doygunluk noktasına erişmektedir. Değişik ülkelerde nakiller kadavra uzuvlarla yapılırken, Türkiye’de bütün tersi bir gidişat mevzubahisidir. Kadavra uzuv kasveti sebebiyle nakillerin %80’ni canlı donörlerden alınan uzuvlarla yapılmaktadır. Türkiye, uzuv nakli rakamı mevzusunda gelişmiş ülkelerle takribî sayılara erişmiş vaziyettedir. Bu oranın sağlanmasının temel sebebi canlı vericili harekâtlardır. Canlıdan uzuv nakli yapılmıyor vaziyette olunsaydı bugüne kadar bir hayli hasta kaybedilebilirdi. Uzuv bağışının artırılması devletin ve cemiyetin ehemmiyetli vazifelerinden biridir. Bu mevzuda bilinçlendirme çalışmaları çocukluk çağından itibaren başlamalı ve her fert bu mesullükle yetiştirilmelidir.

  

Yorum Yazın