Kısırlık – İnfertilite

13 Aralık 2019 Cinsel Sağlık

0 Yorumlar

Kısırlık - İnfertilite

12 ay süresince eşlerin rastgele bir doğum hakimiyet usulü kullanmamalarına karşın gebeliğin alana gelmemesine kısırlık infertilite ismi verilir. Kısırlığa yol açabilecek çok rakamda psikolojik ve fiziksel neden bulunmaktadır. Kısırlık problemi olan çiftlerin takribî %85-90 ında muhtemel bir neden ortaya konabilir. Uygun rehabilitasyon usulleri ile yeni veya pahalı değil uygun ! daha evvel gebelik alana gelemeyen çiftlerin %50-60 ında gebelik alana gelebilmektedir. Her hangi bir ilaç veya cerrahi rehabilitasyon usulü uygulanmadığı halde kısır çiftlerin %15-20 sinde gebelik alana gelmektedir. Kısırlığın neden olabileceği en ehemmiyetli problemler çocuk doğuramamamın ötesinde konut içi uyumsuzluklar, boşanmalar ve psikolojik sorunlardır.

Genel olarak ikiye ufalar:
1 Primer infertilite : daha evvel gebelik geçirmemiş bir çiftin en az bir sene süresince rastgele bir biçimde korunmamalarına karşın gebeliğin alana gelmemesine,
2Sekonder infertilite: daha evvel gebelik geçirmiş bir çiftin tekerrür gebelik alana getirememesine verilen isimlerdir.

Tüm kısırlıkların takribî olarak %30-40 ı erkekten kaynaklanmaktadır. Erkekte kısırlığa neden olabilen etmenler: retrograd ejakülasyon meninin geri kaçması ?, impotans, hormon noksanlığı, etrafsal lekeleyiciler, cinsel yolla bulaşan hastalık sonrası problemler, sperm rakamında eksilme. Marijuana, simetidin, spironolakton, nitrofurantoin gibi madde ve ilaçlar da erkeklerde kısırlığa neden olabilir.

Bayanda kısırlığa neden olabilecek nedenler: cinsel yolla bulaşan hastalık sonrası problemler, endometriozis, ovülasyon yumurtlama bozuklukları, eksik beslenme, hormon balanssızlıkları, over kistleri, pelvik enfeksiyon, urlar, iç cinsel uzuvlarda meseleler. Kısırlıkların %40-50 si bayanlardaki problemlerden kaynaklanmaktadır.

Kısırlığın takribî %10-30 u da çiftlerin her ikisinden kaynaklanıyor olabileceği gibi, her hangi bir neden de bulunamayabilir.

Takribî olarak eşlerin %10-20 si bir sene süresince gayret tüketmelerine karşın gebelik reelleşmeyebilmektedir. En az bir sene süresince gebelik için çabalamak gerektiği unutulmamalıdır; 30 yaşın altındaki eşlerin her biri kumpaslı olarak cinsel ilişkide bulunan sıhhatli eşlerde bir ay içerisinde gebelik büyüme ihtimali %25-30 ortamındadır. Bir bayan için azami doğurganlık yaşı 20 li yaşların ilk seneleridir. 30 yaşın üzerindeki bayanlarda özellikle de 35 yaşın üzerinde ise hamile kalma ihtimali ayda %10 un altına düşer.

Yaşla alakalı etmenlere ilave olarak, kısırlık tehlikeyi alttaki vaziyetlerde çoğalır:

– birden fazla şahıs ile cinsel ilişkisi olmak icnsel yolla bulaşan hastalıkların tehlikeyi de çoğalır

– cinsel yolla bulaşan hastalığı olmak / geçirmek

– Pelvik inflamatuvar hastalık geçirmek her hastalık heçiren 100 bayandan %10-15 inde kısırlık büyüyebilmektedir

– erkeklerde orişit veya epididimit geçirme

– erkeklerde kabakulak

– erkeklerde varikosel

– dietil-tarz bestrol adlı ilacın bir sebeple kullanılması

– bayanlarda beslenme bozuklukları

– ovülasyonsuz yumurtasız adet görme

– endometriozis

– miyom myom veya servikal tıkanıklık

– kronik hastalıklar şeker hastalığı gibi

Korunma

Kısırlık sıklıkla cinsel yolla bulaşan hastalıklarla ilişkili olduğundan, tehlikesiz seks alışkanlıklarının edinilmesi gelecekteki kısırlık gidişatını eksiltmede tesirli bir yol olabilir. Gonore ve klamidya enfeksiyonları, cinsel yolla bulaşan hastalıklarla ilişkili infertilitenin en sık iki sebebidir. Bu hastalıklar sıklıkla bulgu vermez, ancak ileride salpinjit veya pelvik inflamatuvar hastalık büyüme ihtimali yüksektir. Salpinjit ve pelvik inflamatuvar hastalık gibi inflamasyonla izleyen hastalıklar fallop tüplerinde yapışkanlığa neden olarak öncelikle faize hünerini eksiltirler, sonrasında infertiliteye ve daha ileride palavracı hamileliklere ektopik hamilelik neden olurlar.

Bazı doğum hakimiyet usullerinin ileride kısırlık alana getirme ihtimali değişiklerine göre daha yüksektir: misalin rahim içi vasıta RİA gibi. RİA daha evvel çocuk doğurmayan bayanlarda önerilmemektedir. RİA kullanmayı seçim edecek bayanlar, kullanım sonrası kısırlık büyüme tehlikesini göz arkasını etmemelidirler.

Belirtiler

– hamile kalamama

– çocuk sahibi olamamaya bağlı muhtelif duygusal problemler.

Tanı

Tanıda eşlerin beraber tetkiki ve değerlendirilmesi temeldir. Tanı emeli ile yapılabilecek testler şöyle sıralanabilir:

– sperm meni tahlili : 2-3 günlük cinsel ilişkiden sonra misal bir araya gelir ve sperm rakamı, hareketliliği ve biçimleri araştırılır.

– bazal beden ısısının ölçümü: her sabah yataktan kalkmadan evvel kadının beden ısısı ölçülür, 0.5-1.0 kadar yükselme kollandığında yumurtlama olduğu düşünülebilir.

– adet kanaması sırasında servikal mukusun akıntının kaliteyi takip edilir nemliliği, gerilebilirliği; kayganlığı çoğalmış mukus ovülasyon yarıyılını düşündürür.

– post-koital test cinsel ilişki sonrası testi: sperm ile servikal akıntı arasındaki etkileşimin araştırılması emeli ile yapılır. Cinsel ilişkiden 2-8 saat sonra bayandan servikal akışkan misali alınır.

– kanda progesteron hormonu ölçümü

– endometrial biyopsi

– testis biyopsisi seyrek gerekir

– idrarda luteinize edici hormon LH ölçümü bu harekât hazır kitlerle konutlarda yapılabilir: ovülasyon zamanını varsayım etmek ve buna uygun cinsel ilişki zamanını tanımlamak için kullanılır.

– kan hormon testleri eşlerin her birinde

– histerosalpingografi HSG : rontgende görülebilen boyar madde verilerek serviks, uterus rahim ve fallop tüplerinin gidişatı araştırılır.

– pelvik boşluğun görüntülenmesi için laparoskopi karnın operasyonla açılarak araştırılması

– bayanlarda şayet kist varsa pelvik muayene

Rehabilitasyon

Rehabilitasyon, kısırlığın sebebine bağlı olarak farklılık gösterir. Kolay bir bilgilendirmeden ilaç kullanımına ve in vitro fertilizasyon ismi verilen oldukça karmaşık usullere kadar farklı rehabilitasyon usulleri kullanılabilir.

Eşlerle hadisenin psikolojik ve duygusal güzergahlarını konuşmak ve tartışmak son derece ehemmiyetlidir. Yeni rehabilitasyon usulleri söylendikçe kısırlık problemi olan çiftlerde yeni ümitlerin alana gelmesi ve neticesinde bazı çiftlerin bu usullerden fayda görmemesi neticeyi yeni psikolojik kasvetlerin büyümesi muhtemeldir. Kısırlık mevzusunda milli seviyede faaliyet gösteren kuruluşlara danışılması, kısırlık problemi yaşayan çiftlerin deva arayışlarının suistimal edilmemesi açısından ehemmiyetlidir.

  

Yorum Yazın