Kuru öksürük ve göğüs sızısı varsa dikkat

Kuru öksürük ve göğüs sızısı varsa dikkat

Son günlerde cemiyette çoğalış gösteren zatürre özellikle çocuklarda, 65 yaş üzeri şahıslarda ve kronik hastalığı olanlarda daha sık görülüyor. Erken yarıyılda teşhis edilip uygun usullerle rehabilitasyon edildiğinde tamamen iyileşebilen hastalık, müdahalede geç kalınması vaziyetinde ise daha ciddi tabloların ortaya çıkmasına yol açıyor.

Memorial Ankara Sağlık Kurumu Göğüs Hastalıkları Bölümü’nden Prof. Dr. Metin Özkan, “12 Kasım Dünya Zatürre Günü” evvelinde zatürre rehabilitasyonu ve korunma usulleri hakkında bilgi verdi.

İleri yaştaki hastalarda şuur fluluğuna yol açabiliyor

Akciğerin iltihaplanması olarak belirlenen zatürre; bakteri, virüs, mantar gibi muhtelif mikroplar sebebi ile oluşabilmektedir. Hastalığın başlıca bulguları arasında; kuru veya balgamlı öksürük, yeşil veya sarı renkli bazen kanlı balgam çıkarma, ateş, titreme, soluk darlığı, baş sızısı, iştahsızlık ve halsizlik sıralanabilir. Bu bulguların yanı gizeme derin soluk alınca ya da öksürünce göğüste sızı ortaya çıkabilmektedir. Daha ağır ve özellikle yaşlı hastalarda şuur fluluğu da görülebilmektedir. Bu bulgular daha çok bakterilerin neden olduğu tipik zatürrede ortaya çıkmaktadır. Virüslerin ve öbür bazı mikropların neden olduğu zatürrelerde ise daha çok kuru öksürük, daha düşük ateş, baş sızısı, halsizlik, adale sızıları ve eforsuzluk gibi bulgular ön tasarıdadır.

Sigara içenler ve kronik hastalığı olanlar tehlike altında

KOAH gibi kronik akciğer hastalığı bulunanlar, sigara içen bireyler, yakın zamanda gribal enfeksiyon geçirenler zatürre hastalığına daha yakındır. Ayrıca Parkinson ve demans gibi yutkunmayı eforlaştıran bazı nörolojik hastalıklar, yenilen ve içilen şeylerin soluk borusuna kaçmasını basitleştirerek zatürreye neden olabilmektedir. Siroz, diyabet, kalp hastalığı gibi kronik rahatsızlığı olan veya bakım evinde yaşayan ileri yaştaki şahıslar da zatürre açısından tehlikeli grupta yer almaktadır. Bunların yanı gizeme kortizon ve kanser rehabilitasyonları gibi bağışıklık sistemini baskılayan gidişatlar da zatürre tehlikesini artırmaktadır.

Akciğerlerden sürtünme sesi geliyorsa dikkat

Zatürre bulgularının tümü hastalarda görülmese de öksürük hemen her hastada ortaya çıkmaktadır. Zatürre bulguları ile hekime giden bireylerin tetkikinde akciğerler steteskopla dinlendiğinde bazı sesler dinlenir. “Ral”, “ronküs”, “sürtünme sesi gibi” olarak belirlenen sesler dinleniyorsa tanı için hastadan akciğer grafisi, kan testleri ve gerek dinlendiği takdirde tomografi istenebilmektedir. Bazı hastalarda akciğer çeperleri arasında akışkan birikmesi varsa oradan alınacak misal ve çıkardığı balgamda mikrop araştırması yapılmaktadır. Seyrek bazı hastalara “bronkoskopi denilen endoskopi harekâtıyla akciğerlerin içini görerek analiz için misal alınabilmektedir.

Öksürük kesici ilaçları rastgele kullanmayın

Zatürrede hastaların çoğu evinde rehabilitasyon edilebilmektedir. Ancak yaşlı, ileri derecede kronik hastalığı olan, bakım evinde yaşayan, soluk alıp vermede güçlük sürükleyen, parmak ve dudaklarında morarma olan, tansiyonu hakimiyet altında olmayan ve şuur fluluğu gibi bulguları olan hastalar ile çocuklar sağlık kurumunda yatırılarak rehabilitasyon edilmelidir. Rehabilitasyon için mikrobun cinsine göre bir veya birkaç antimikrobik ilaç verilmektedir. İlaç rehabilitasyonuna ek olarak bol akışkan harcanmalı ve balgam yumuşatılmalıdır. Öksürük, akciğerdeki enfeksiyonun ehemmiyetli bulgularından ve bedenin korunma sistemlerinden biridir. Bu sebeple rehabilitasyon sırasında öksürük kesici ilaçların kullanılması önerilmemektedir. Yalnızca öksürüğün hastanın dinlenmesini yasakladığı veya şiddetli sızıya neden olduğu gidişatlarda bu ilaçlar hakimiyetli olarak verilmelidir. Zatürre sağlık kurumunda uyumayı gerektirecek ciddiyette ise akışkan ve antibiyotik rehabilitasyonları damar içine verilebilir ve yardım emelli soluk açıcı uygulamalar yapılabilir. Hasta iyileşene kadar kesinlikle istirahat etmelidir.

Tasarılı bir rehabilitasyon ile hastalar tamamen iyileşebiliyor

Zatürre rehabilitasyonu sonrasında evvelden başka hastalığı olmayan genç bir hasta genellikle bir hafta içinde iyileşmektedir. Daha ileri yaşlardaki ve kronik hastalığı olan şahıslarda iyileşip daha önceki eforuna erişme süresi haftaları bulabilir. Akciğer grafisinin banale dönmesi birkaç hafta alabilmektedir. Zatürre uygun ve zamanında rehabilitasyon edildiğinde tamamen iyileşen bir hastalıktır. Yinelemesi beklenen bir rahatsızlık değildir. Yineliyorsa tomografi ve daha ileri muayenelerle hava yollarında kalıcı genişleme sebebiyle balgamın atılamaması, hava yolunu daraltan, tıkayan bir hastalık varlığı incelenmelidir. Sigara içen şahıslarda hava yollarını mikroplardan ve hasarlı partiküllerden arınan mekanizma baskılandığı için zatürre yineleyebilmektedir.

Korunmanın yolu aşı olmaktan geçiyor

Zatürreden korunmada aşılanma büyük ehemmiyet taşımaktadır. Gribal enfeksiyonlar sonrasında zatürre daha sık görülmektedir. Bu sebeple özellikle tehlike etkeni taşıyan bireylerin senelik grip aşısı yaptırmaları önerilmektedir. Zatürreye en sık neden olan “pnömokok” isimli mikroba karşı geliştirilen aşı da 5 yaş altı çocuklarda, 65 yaş üstü erişkinlere ve yeniden kronik hastalığı olanlara yapılmalıdır. Bu aşının genellikle beş senede bir yinelenmesi gerekmektedir.

  

Yorum Yazın