Tedirgin Bacak Belirtiyi kendini gece gösteriyor

31 Aralık 2019 Cinsel Sağlık

0 Yorumlar

Tedirgin Bacak Belirtiyi kendini gece gösteriyor

Bacaklarınızda zonklama, ürperme, hareket ettirme isteği ve eş rahatsızlıklar seziyorsanız Tedirgin Bacak Belirtiyi HBS hastalığınız olabilir. Her yaştan insanda görülebilen HBS, nörolojik bir hastalık olup ilerleyen yaşla beraber tesirlerini de artırıyor.

Tedirgin Bacak Belirtiyi’nun cemiyetin ehemmiyetli bir kısmını ilgilendirdiğine dikkat sürükleyen Türkiye Odalar Ve Borsalar Birliği ETÜ Sağlık Kurumu Nöroloji Uzmanı Dr. Esra Mıhçıoğlu, bayanlarda daha sık görülen HBS’nun bulgularından tanı konulmasına, sebeplerinden rehabilitasyon sürecine ve yapılan araştırmalara müteveccih bilgiler verdi.

Tedirgin bacak belirtiyi nedir

HBS, bacaklardaki zonklama, çekilme, ürperme ve eşi rahatsızlık verici hisler ve dizginlenemeyen ve bazen de çok eforlu bacaklarını oynatma güdüsü ile karakterize nörolojik bir hastalıktır. Bulgular öncelikle bireyin rahatladığı veya dinlendiği gece saatlerinde ortaya çıkar ve şiddeti gece süresince çoğalır. Bacakları hareket ettirmek rahatsızlığı geçirir. Sıklıkla paresteziler anormal hisler veya dizesteziler güzel olmayan anormal hisler sınan hislerin şiddeti rahatsız ediciden sızılıya kadar değişir.

Bu gidişatın en ayırt edici ve alışılmadık tarafı uzanmak ve rahatlamaya çalışmak bulguları harekete geçirmektedir. HBS olan bireylerin çoğu uykuya dalmada ve uykuyu devam ettirmede eforluk yaşar. Rehabilitasyon edilmediğinde bu vaziyet gündüz bitkinliğine neden olur. HBS olan hastalar uyku yoksunlukları sebebiyle işlerinin, şahsi ilişkilerinin ve günlük etkinliklerinin bu vaziyetten çok etkilendiğini ifade ederler. Sıklıkla konsantrasyon eforluğu, bellekte bozulma veya günlük misyonları yerine getirmede galibiyetsizlik yaşarlar. Bu vaziyet seyahat etmeyi güçleştirir ve bunalıma neden olabilir.

Görülme ihtimali bayanlarda 2 kat daha fazla

Pek çok çalışma, orta ve şiddetli HBS’nun yetişkinlerin %2-3’ünü etkilediğini göstermiştir. Bazı hastalar ciddiye alınmayacakları, şikayetlerinin hafif olduğu veya vaziyetlerinin rehabilitasyon edilemeyeceği düşünceleriyle tıbbi takviye aramazlar. Bazı doktorlar yanlış bir biçimde bulguları, asaplılık, uykusuzluk, stres, eklem cerahati, adale krampları ve ihtiyarlamaya bağlarlar.

HBS bayanlarda erkeklere göre iki kat daha sık görülür. Her hangi bir yaşta başlayabilir. Pek çok şahıs orta yaş ve sonrasında ciddi biçimde etkilenir. Yaş ilerledikçe bulgular daha sık kazanç ve daha uzun sürer.

HBS olan hastaların %80’inden aşırısı daha sık karşılaşılan bir vaziyet olan uykunun periyodik bacak hareketlerini UPBH yaşarlar. UPBH tipik olarak 15-40 saniyede bir gelen ve bazen tam gece süren istemsiz bacak seğirmeleri veya uyku sırasında görülen atlayıcı hareketlerle karakterizedir. Bulgular gece boyu yineleyen uyanmalara ve ciddi uykusuzluğa neden olur.

Sık görülen işaret ve bulgular

HBS olanlar özellikle otururken veya uyurken bacaklarında karşı konulmaz bir bacaklarını hareket ettirme güdüsünün eşlik ettiği rahatsızlık verici hisler sezerler. Bu hisler daha seyrek kollar karın ve baş bölgesini de tesirler. Her ne kadar bu hisler daha çok bedenin her iki tarafında da sezilirse de tek taraflı da olabilirler.

Bacakları veya bedenin öteki etkilenen kısımları hareket ettirmek rahatsızlığı yatıştırdığından HBS hastaları hisleri eksiltmek veya önlemek için bacaklarını hareket ettirmeye devam ederler. Yürüyüşler yapar, otururken bacaklarını sürekli hareket ettirir ve yatakta döner dururlar.

HBS’nun basmakalıp bir özelliği bulguların akşam saatlerinde şiddetlenmesi ve sabahın erken saatlerinde daha dinlendirici bir uykuya izin verecek biçimde belirli bir vakit bulguların hiç görülmemesidir. Öteki tetikleyici gidişatlar uzun araba yolculukları, sinemada oturmak ve uzun mesafeli uçak yolculukları gibi uzun vakit hareketsiz kalınan gidişatlarıdır. Çoğu şahıs muhtelif nedenlerle uyku zamanları eksilmişse bulguların şiddetlendiğini söyler.

Hem HBS hem de onunla ilişkili tıbbi bir gidişatı olan şahıslarda hastalık süratle şiddetlenme meylindedir. Tersine HBS olanlarda başka ilişkili bir tıbbi vaziyet yoksa ve şikayetler erken yaşta başlamışsa hastalık çok yavaş bir ilerleme gösterir; bulguların kumpaslı olarak ortaya çıkması için seneler geçmesi gerekir.

HBS’nun sebepleri

Çoğu olayda HBS’nun sebebi meçhuldür. Bununla beraber genetik unsurlar olduğu düşünülebilir; HBS sıklıkla ailelerde görülür ve başlangıcı 40 yaşın altında olur. Deliller beyindeki düşük demir seviyelerinin HBS’den mesul olabileceğine işaret etmektedir.

Hatırı sayılır miktarda delil HBS’nun beyindeki akıcı ve anlamlı adale etkinliği ve hareket için lüzumlu olan dopamin kullanan bazal ganglia devrelerinin disfonksiyonu ile ilişkilendirilmiştir. Bu yollardaki aksamalar sıklıkla istemsiz hareketlere neden olur. Bazal ganglianın dopamin kullanan yollarının bir başka hastalığı olan Parkinson hastalığı olan fertlerde HBS da sıklıkla görülür.

HBS alttaki etkenler veya gidişatlarla da ilişkili görünmektedir:

– Böbrek yetmezliği, diyabet ve periferik nöropati gibi kronik hastalıklar.
– Bazı ilaçlar bulguları tutuşturur. Bu ilaçlar bulantı gidericiler metoklopramid veya proklorfenazin, antipsikotik ilaçlar haloperidol veya fenotiyazin türevleri, serotonini yükselten antidepresanlar ve sedatize edici antihistaminik kapsayan soğuk algınlığı ve alerji ilaçlarıdır.
– Hamilelik. Özellikle 3. trimester yarıyılı. Çoğu hadiselerde bulgular doğum sonrası 4. Haftada yatışır.
İçki ve uyku yoksunluğu bazı şahıslarda bulguları tetikleyebilir veya tutuşturabilir. Bu etmenleri eksiltmek veya tamamen ortadan kaldırmak bulguları yatıştırabilir fakat bunların HBS bulgularını tamamen önleyebileceği meçhuldür.

Tanı süreci

HBS için spesifik bir test yoktur. Tanı koymak için 4 esas kriter:

– Akşamları çok makûs olan bulguların sabahları olmaması veya umursamama edilebilir seviyede olması,
– Etkilenen bacağı hareket ettirmek için çok eforlu ve baskın bir lüzum veya güdü, sıklıkla parestezi veya dizestezilerle ilişkili,
– Duyu bulgularının dinlenme, rahatlama veya geçime ile tetiklenmesi,
– Duyu bulgularının hareket ile yatışması ve hareket sürdükçe bu gidişatın devam etmesi.

Nörolojik ve fizik tetkik, hastadan alınan tıbbi hikaye, aile hikayesi ve kullandığı ilaçların listesi dayanakçı olabilir.

Başka tıbbi gidişatları ekarte etmek için laboratuvar testleri yapılabilir. Laboratuvar testlerinde demir beceriksizliği ve öteki vitamin eksilikleri veya HBS ile ilişkili öteki tıbbi gidişatları ortaya çıkarabilir. Bazı hadiselerde hastalığın rehabilitasyonunu etkileyebilecek polisomnografi gibi uyku çalışmaları uyku sırasında beyin dalgaları, kalp atımları, solunum ve bacak hareketlerini tüm gece süresince kaydolan bir test uyku bozukluğunun öteki nedenlerinin varlığını ortaya koyabilir örn: uyku apnesi.

Çocuklarda HBS bazen “sihrime sızıları” veya dikkat beceriksizliği belirtiyi” olarak yanlış tanılanabilir.

HBS nasıl rehabilitasyon edilir

HBS bulguları yatıştırmaya odaklanarak rehabilitasyon edilebilir. Etkilenen bacağı hareket ettirmek geçici bir gevşeme sağlar. Bazen HBS bulguları diyabet veya periferik nöropati gibi ilişkili bir tıbbi gidişatın tespiti ve rehabilitasyonu ile yatıştırılabilir.

Bazı hayat stili farklılıkları ve etkinlikler hafif veya orta şiddette bulguları olanlarda bulguları eksiltebilir. Kafein, içki, tütün tüketimini eksiltme; demir, folik asit ve magnezyum yetersizliklerini karşılama etme; kumpaslı bir uyku paternine geçme ve bunu sürdürme; orta şiddette bir egzersiz programı, bacak masajları sıcak duş alımları veya soğuk ped uygulamaları. Yalnızca demir seviyeleri düşük olanlarda demir replasmanı sınamalıdır. Bu stil tedbirlerle pek çok şahıs bir ölçü gevşeme yaşasa da bulgular seyrek tamamen ortadan kalkar.

İlaçlar genellikle takviyecidir ancak HBS’nu tüm şahıslar için rehabilitasyon edebilecek tek bir ilaç yoktur. Değişik ilaçların sınanması gerekebilir.

HBS rehabilitasyonu için sıklıkla kullanılan ilaçlar

Dopaminerjik casuslar dopamini artıran ilaçlar. Büyük miktarda Parkinson hastalığı rehabilitasyonunda kullanılan bu ilaçların uyku zamanı alındıklarında HBS ve UPBH bulgularını eksilttiği öğrenilmektedir ve birinci alternatif olarak kabul edilirler.

Gabapentin ve pregabalin gibi antikonvülzanlar asap sızılarını, ürperme ve sürünme gibi duyusal hisleri eksiltebilir. Sersemlik, halsizlik ve mahmurluk mümkün yan tesirlerdir.

HBS ile bir ömür

HBS hayat boyu süren bir vaziyettir. Yeniden de aktüel rehabilitasyonlar bozukluğu hakimiyet edebilir, bulguları eksiltebilir ve dinlendirici uyku zamanını artırabilir. Bulgular ihtiyarlamayla giderek makûslaşabilir; bu makûsa gidiş ilişkili tıbbi gidişatı da olanlarda daha hızlı olabilir. Ayrıca bazı şahıslarda iyilik yarıyılları -günler, haftalar, aylarca bulguların görülmemesi- olabilir ancak bulgular genellikle tekerrür ortaya çıkar. HBS tanısı konması Parkinson hastalığı gibi bir başka nörolojik hastalığın da başladığına işaret etmez.

Araştırmalar sürüyor

Tahlilciler dopamin sinyallerinin bozulmuş mesajımının bu hastalıkta bir rolü olabileceğinden şüphelenmişlerdir. Muhtelif konferanslarda hayvan modelleri üzerinde ve demir seviyeleri ile dopamin etkileşimi üzerinde çalışmalara lüzum olduğu vurgulanmıştır. Misalin serum ferritin seviyesinin düşüklüğü demir yetersizliğine işaret eder yaşlı HBS hastalarında hastalığın şiddetini öngörmede yararı olduğunu göstermiştir.

  

Yorum Yazın